Ένα αδιάκοπο ανθρώπινο ποτάμι διασχίζει τις τελευταίες ημέρες τη Μεσόγειο με αφετηρία τη Λιβύη και προορισμό την Κρήτη. Η Γαύδος, το ακριτικό νησί, στον νότο του νομού, έχει αναλάβει, λόγω γεωγραφικής θέσης, τον ρόλο του πρώτου «κυματοθραύστη» για τα φουσκωτά που καταφθάνουν φορτωμένα από τη Βόρεια Αφρική, με πρόσφυγες και μετανάστες, από χώρες φτωχές ή πολύ φτωχές, σπαρασσόμενες από εμφυλίους ή/και λιμούς, απόκληροι, απελπισμένοι, πάντως όχι βολεμένοι. Καθημερινά πλέον, εδώ και λιγότερο από μία εβδομάδα, καιρού επιτρέποντος, λέμβοι – κατά βάση χωρίς μηχανές, ξεφούσκωτες ή μισοξεφουσκωμένες – προσεγγίζουν απόκρημνες ή προσεγγίσιμες παραλίες στο νησί της ομηρικής Καλυψούς.

Η Γαύδος

Η πρώτη επαφή με ένα ασφαλές περιβάλλον για τους ταλαιπωρημένους αυτούς ανθρώπους δεν έχει καμία σχέση με τη Γαύδο που επιλέγουν οι τουρίστες για τις διακοπές τους, ακόμα κι αν αυτές περιλαμβάνουν ως ενδιαίτημα μόνο μια σκηνή. Οι πρόσφυγες – μετανάστες συνωστίζονται στους εξωτερικούς χώρους του λιμανιού, στον Καραβέ και εναποθέτουν τις ελπίδες για την επιβίωσή τους μέχρι τον επόμενο σταθμό του ταξιδιού τους στη φτωχική τοπική αρχή και στη συμπόνια των λιγοστών κατοίκων, ακόμη αυτή την περίοδο και των επισκεπτών. Κονσέρβες, μπισκότα, κρουασάν και χυμοί είναι συνήθως η διατροφική συνδρομή, μαζί με κάποια σκεπάσματα και ρούχα που περισσεύουν.
Οι άνθρωποι στη Γαύδο δε φοβούνται. Ξέρουν πως το νησί τους δεν είναι τίποτα περισσότερο από διαμετακομιστικός σταθμός. Αυτό τουλάχιστον συμπέρανε η γράφουσα, σε χαλαρές κουβέντες με ντόπιους το καλοκαίρι που μας πέρασε.

Τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο, ο Καραβές έχει αδειάσει. Πλοίο της γραμμής, με προορισμό την Κρήτη, πέρασε απέναντι όσους παρέμεναν εκεί, μαζί με 109 νέους πρόσφυγες – μετανάστες που διασώθηκαν τη νύχτα στ' ανοιχτά. Εξάλλου, το πρωί, φουσκωτή λέμβος, στην οποία επέβαιναν 30 άτομα, ανάμεσά τους τέσσερις γυναίκες με δύο παιδιά, βούλιαξε λίγο πριν φτάσει στο νησί κι ένας ψαράς έσπευσε με τη βάρκα του και περισυνέλεξε τα 25, ενώ τα άλλοι πέντε κατάφεραν να βγουν κολυμπώντας σε απόκρυμνη ακτή, κοντά στην παραλία Τρυπητή. Για τέτοια συχνότητα «δρομολογίων» μιλάμε, σαφέστατα πολύ περισσότερα από τα νόμιμα, μεταξύ Γαύδου – Κρήτης.

Τα Χανιά

Επόμενος σταθμός των ανθρώπων αυτών ήταν η Αγυιά Χανίων. Συνολικά στον χώρο αυτή τη στιγμή φιλοξενούνται περισσσότερα απο 1.100 άτομα, προερχόμενα από διαφορετικά περιστατικά διάσωσης σε θαλάσσιες περιοχές της Κρήτης. Ο αριθμός αυτός ξεπερνά κάθε δυνατότητα υποδομής του εκθεσιακού χώρου, που έχει μετατραπεί σε σημείο έκτακτης φιλοξενίας, χωρίς τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις.

Η εικόνα είναι εκρηκτική, άνθρωποι που «σταβλίζονται» για εβδομάδες, χωρίς προοπτική και με τις αντοχές τους εξαντλημένες. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, αναμένονταν η αναχώρηση περίπου 400 μεταναστών για την ηπειρωτική χώρα, ανάμεσά τους και 340 άτομα που έχουν ήδη συμπληρώσει πάνω από έναν μήνα στον χώρο. Η καθημερινότητα χαρακτηρίζεται από εντάσεις, με τους ανθρώπους να διαμαρτύρονται για τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης.

Οι περισσότεροι, όταν τους δίνεται η ευκαιρία να επικοινωνήσουν με τους απ' έξω παρακαλούν για βοήθεια, μέσα από τα ανοίγματα στις μεταλλικές πόρτες του εκθεσιακού κέντρου. Οι συνάδελφοι δημοσιογράφοι των Χανίων, επισημαίνοντας ταυτόχρονα τη δυσκολία στην προσέγγιση αυτών των ανθρώπων, ένεκα του νέου αντιμεταναστευτικού νόμου, μεταφέρουν σύντομους διαλόγους των πεντέξι φράσεων. Μέσα σε αυτές, υπάρχει η έκκληση για επικοινωνία με τις οικογένειές τους για «να µιλήσουµε µαζί τους ότι είµαστε καλά», καθώς και η διαμαρτυρία ότι το φαγητό που τους προσφέρεται είναι λίγο και δε φτάνει για όλους.

Η μεγάλη συγκέντρωση ανθρώπων κάτω από απαράδεκτες συνθήκες έχει ως αποτέλεσμα να προκαλούνται συνεχώς εντάσεις μεταξύ τους, κατά τη διανομή του φαγητού. Τελευταίο, ενδεικτικό περιστατικό της εκρηκτικής κατάστασης, το επεισόδιο που σημειώθηκε το μεσημέρι της Τρίτης, όταν έφτασαν στο κτίριο της Αγυιάς τα λεωφορεία με τους άρτι αφιχθέντες από τη Γαύδο.

Έτσι, ενώ χθες βράδυ, 200 πρόσφυγες και μετανάστες έφυγαν, προκειμένου να μεταφερθούν με το πλοίο της γραμμής στην Αθήνα, σε μια προσπάθεια να βελτιωθούν οι απαράδεκτες συνθήκες κράτησής τους στις εγκαταστάσεις της πρώην Περιφερειακής Αγοράς Χανίων, που δέχονται μεγάλη πίεση, στα 939 άτομα που παρέμεναν, ήρθαν να προστεθούν πάνω από 100. Αρκετοί ήταν οι φιλοξενούμενοι που αντέδρασαν, ωστόσο υπήρξαν και κάποιοι που χάρηκαν, καθώς ανάμεσα στους νεοφερμένους βρήκαν γνωστά πρόσωπα.