Παρά τις σχετικές διαμαρτυρίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις αρχές Ιουλίου 1971 ανακοινώθηκε και επισήμως η παύση λειτουργίας της Θεολογικής Σχολής Χάλκης, η οποία έκτοτε παραμένει κλειστή με διαδοχικές τουρκικές κυβερνήσεις να αρνούνται πεισματικά στην ελληνορθόδοξη μειονότητα το δικαίωμα της εκπαίδευσης των κληρικών της., παρά τις αντιδράσεις από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη έως τις θρησκευτικές ηγεσίες παγκοσμίως.
«Ολοι κατανοούμε ότι το βαθύ τραύμα των 1.000 ετών διαίρεσης δεν μπορεί εύκολα να επουλωθεί. Είναι όμως υποχρέωσή μας να εργαστούμε με αποφασιστικότητα για τη θεραπεία των πληγών, για τη γεφύρωση των αποστάσεων», λέει ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος στη Δώρα Αντωνίου και στον Μανώλη Κωστίδη για την επικείμενη συνάντησή του με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ στη Νίκαια για την επέτειο των 1.700 ετών από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο και κατόπιν την υποδοχή του Ποντίφικα στο Φανάρι.
Η επέτειος 1.700 χρόνων από την Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο φέρνει την προσεχή Παρασκευή 28 Νοεμβρίου τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ και τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο στη Νίκαια της Μικράς Ασίας. Θα ακολουθήσει την επόμενη μέρα επίσκεψη του Πάπα στο Φανάρι, όπου θα υπογραφεί κοινή διακήρυξη, και την Κυριακή 30 Νοεμβρίου ο Ποντίφικας θα παραστεί στην Πατριαρχική Θεία Λειτουργία στον ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι.
Με αφορμή την ιστορική αυτή συγκυρία, η «Κ» βρέθηκε στο Φανάρι και συνομίλησε αποκλειστικά με την Αυτού Θειοτάτη Παναγιότητα, τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο. Ανάμεσα στις απαντήσεις του και εκείνη για το άνοιγμα της Θεολογικής Σχολής Χάλκης, που αποτελεί στίγμα διεθνώς για την πολιτιστική και θρησκευτική ελευθερία στην Τουρκία.
– Παναγιώτατε, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄, ανταποκρινόμενος στην πρόσκλησή σας, πραγματοποιεί στην Τουρκία την πρώτη επίσκεψή του στο εξωτερικό, προκειμένου στη Νίκαια να τιμήσετε την επέτειο της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου. Ποια είναι η προσδοκία από αυτή τη συνάντηση;
– Είναι μεγάλη η χαρά μας που θα υποδεχθούμε σε λίγες ημέρες τον νέο Προκαθήμενο της Εκκλησίας της Πρεσβυτέρας Ρώμης Αγιώτατο Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, με τον οποίο συναντηθήκαμε και συνομιλήσαμε ήδη δύο φορές, τόσο κατά την ενθρόνισή του όσο και λίγο αργότερα όταν επισκεφθήκαμε και πάλι τη Ρώμη για να παραλάβουμε ένα βραβείο για την ταπεινή διακονία και δράση μας υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος. Είμεθα ικανοποιημένοι γιατί ο αγαπητός αδελφός ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση που είχαμε αρχικώς απευθύνει, ήδη από το 2014, στον προκάτοχό του αείμνηστο Πάπα Φραγκίσκο, και την οποία είχε αποδεχθεί, να τιμήσουμε από κοινού την ιστορική επέτειο των 1.700 ετών από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο και να μεταβούμε μαζί στη Νίκαια της Βιθυνίας, στον τόπο όπου αυτή συνήλθε το 325.
...............................Σημαντικά βήματα –
Κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχουν γίνει σημαντικά βήματα για τη διευθέτηση ζητημάτων που απασχολούσαν τις μειονότητες και, μεταξύ αυτών, το Πατριαρχείο και την Ομογένειά μας. Σαφώς έχει βελτιωθεί το κλίμα, παρά τις κατά καιρούς αναφυόμενες δυσκολίες. Ασφαλώς, υπάρχουν
πολλά ακόμη που θα μπορούσαν να γίνουν.
– Στη σκιά και της πρόσφατης επίσκεψής σας στις Ηνωμένες Πολιτείες, πόσο κοντά βρισκόμαστε στο ενδεχόμενο επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης;
– Ελπίζουμε ότι η ημέρα της επαναλειτουργίας της ιστορικής Σχολής μας δεν βρίσκεται πολύ μακριά. Είμαστε πολύ αισιόδοξοι. Από τον Μάιο του 2024, όταν ο Εξοχώτατος υπουργός Εθνικής Παιδείας Γιουσούφ Τεκίν επισκέφθηκε τη Σχολή, κατόπιν σχετικής εντολής του Εξοχωτάτου προέδρου της Τουρκικής Δημοκρατίας κ. Ερντογάν, ξεκίνησαν διερευνητικές προσπάθειες ανάμεσα στο Υπουργείο και στο Πατριαρχείο για την επαναλειτουργία της. Πιστεύουμε ότι ο γόνιμος διάλογος που διεξάγεται θα έχει καρποφόρα έκβαση. Θα είναι μία σημαντική στιγμή στη σύγχρονη ιστορία της Μητρός Εκκλησίας η επαναλειτουργία αυτού του ιστορικού εκπαιδευτικού ιδρύματος, που προσέφερε στην Εκκλησία αφοσιωμένους και μορφωμένους θρησκευτικούς λειτουργούς όλων των βαθμίδων και στην κοινωνία εξαιρετικούς θεολόγους και διδασκάλους.
Θέλουμε να ελπίζουμε ότι η ευχάριστη είδηση θα έλθει σύντομα από τις κρατικές αρχές, και η επαναλειτουργία της Σχολής μας θα συμπέσει με την ολοκλήρωση, μέσα στους επόμενους μήνες, των εκτεταμένων ανακαινιστικών έργων που πραγματοποιούνται με την ευγενική χορηγία και την εν γένει στήριξη του Εντιμολογιωτάτου Αρχοντος Εξάρχου της Μητρός Εκκλησίας κ. Αθανασίου Μαρτίνου, Οικουμενικού Μεγάλου Ευεργέτου, και της συζύγου του ευγενεστάτης κυρίας Μαρίνης.
Ελπίζουμε, αισιοδοξούμε και συνάμα οραματιζόμαστε μία αναγεννημένη Θεολογική Σχολή, ένα δυναμικό εκπαιδευτικό ίδρυμα που θα προσφέρει πολλά στην Ορθοδοξία, αλλά και στην τοπική κοινωνία, στην Πόλη, στην Τουρκία, σε όλο τον κόσμο. Και είμαστε βαθύτατα ευγνώμονες διότι αυτό το δίκαιο αίτημά μας τυγχάνει της υποστηρίξεως πολλών και μεγάλων προσωπικοτήτων, αλλά και απλών ανθρώπων, κάθε εθνικότητας και πίστης, εδώ στην Τουρκία, και σε όλο τον κόσμο.
– Αισθάνεστε ότι κάτι αλλάζει προς το καλύτερο στις σχέσεις Πολιτείας και Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Τουρκία;
– Κοιτάξτε, ακόμα και η εξέλιξη στην υπόθεση της Χάλκης, στην οποία μόλις αναφερθήκαμε, εκτιμώ ότι φανερώνει μία θετική αλλαγή. Πράγματι, κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχουν γίνει σημαντικά βήματα για τη διευθέτηση ζητημάτων που απασχολούσαν τις μειονότητες και, μεταξύ αυτών, το Πατριαρχείο και την Ομογένειά μας. Σαφώς έχει βελτιωθεί το κλίμα, παρά τις κατά καιρούς αναφυόμενες δυσκολίες.
Ασφαλώς, υπάρχουν πολλά ακόμα που θα μπορούσαν να γίνουν. Ενα από αυτά είναι και η αναγνώριση νομικής προσωπικότητας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο μας, το οποίο αποτελεί τον αρχαιότερο σε λειτουργία θεσμό στη χώρα, με τεράστια προσφορά και απόλυτα συνυφασμένο με την ιστορία του τόπου αυτού. Σε κάθε περίπτωση έχουμε υπομονή, ελπίζουμε, προσευχόμαστε και παραμένουμε αισιόδοξοι για την επίλυση των ζητημάτων που μας απασχολούν.