NonPaperNews - Για να μετέχεις στα γεγονότα

Πώς να ερμηνεύσουμε τον σχεδόν ταυτόχρονο θάνατο τριών σημαντικών δημόσιων προσώπων μέσα σε έναν Αύγουστο που βρίσκει την Ελλάδα μετέωρη σε έναν ασταθή κόσμο και τους Ελληνες σε αναζήτηση ταυτότητας και προορισμού; «Ολα περνούν! Τι έρχεται;», ρωτάει ο Στέλιος Ράμφος στο τέλος του βιβλίου «Πολιτική από στόμα σε στόμα» (Αρμός, 2016), στο οποίο, όπως γράφει, παρουσιάζει τις αποτιμήσεις του «σαν τρίτη ματιά, σε μια κοινωνία κλειδωμένη στις προκαταλήψεις της και αρνούμενη πεισματικά να κοιταχθή για το καλό της στον καθρέφτη». Ισως αυτές οι λέξεις ταιριάζουν στην «αποχώρηση» του Ράμφου, του Στέφανου Μάνου και του Κωνσταντίνου Τσουκαλά από τη δημόσια ζωή μας. Παρά τις διαφορετικές διαδρομές τους, και οι τρεις ήταν πολιτικοί με την πλήρη σημασία του όρου. Ανέλυαν την κοινωνία και την πορεία των Ελλήνων με ξεχωριστή οξυδέρκεια και ειλικρίνεια και πρότειναν λύσεις.

Ο Ράμφος βούτηξε στα βάθη των ρευμάτων που διαμόρφωσαν ένα λαό που θεωρούσε ότι είχε χάσει τον βηματισμό του. Ο Τσουκαλάς παρατηρούσε την έλλειψη δικαιοσύνης στην Ελλάδα και ενέτασσε τα προβλήματά της στο διεθνές πλαίσιο πολιτικής και ιδεών. Ο Μάνος έβλεπε τις δυσλειτουργίες του πολιτικού και οικονομικού συστήματος, έβρισκε λύσεις πρακτικές και δεν δίσταζε να τις εφαρμόσει, παρά το αναμφισβήτητο «πολιτικό κόστος». Μπορεί οι τρεις να μην είχαν άμεση σχέση μεταξύ τους, όμως, με τη σκέψη, τη δράση και τις παρεμβάσεις τους ο ένας συμπλήρωνε τον άλλον, μαζί έπλαθαν μια εικόνα των αδυναμιών και των δυνατοτήτων μας – μια ιδέα για το ποιοι είμαστε, τις αιτίες της κακοδαιμονίας, και για το τι θα μπορούσαμε να κάνουμε. Εν ολίγοις, συνέβαλαν στη δημιουργία μιας ταυτότητας, για όσους ενδιαφέρονταν να αποτιμήσουν τις παρατηρήσεις και τις πράξεις τους πέρα από «ιδεολογικές» ταμπέλες.

Ολα περνούν. Τι έρχεται, λοιπόν; Οπως παρατήρησε ο Τσουκαλάς σε σχόλιο στην «Κ» (21.9.25), ο κόσμος αντιμετωπίζει «μια "κρίση πολιτισμού", μια κρίση ενός κόσμου που κλυδωνίζεται και μοιάζει να αγγίζει τα όριά του». Σε αυτήν την αβεβαιότητα, οι Ελληνες έχουμε ανάγκη από ταυτότητα και κατεύθυνση, να προσδιορίσουμε τη σχέση μας με τον εαυτό μας και τη θέση μας στον κόσμο. Ο Ράμφος, ο Μάνος και ο Τσουκαλάς προσφέρουν πολύτιμο πλαίσιο για να οραματιστούμε το μέλλον.