Με 16 νέες παρεμβάσεις αλλάζει το πλαίσιο για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους και τη λειτουργία των servicers, την ώρα που η κυβέρνηση ανοίγει τη δυνατότητα αποπληρωμής παλαιών οφειλών έως και σε 120 δόσεις. Το νέο πακέτο επιχειρεί να βάλει τέλος στις αόριστες διαπραγματεύσεις, να περιορίσει τις απαιτήσεις για υψηλές προκαταβολές και να ενισχύσει την προστασία όσων τηρούν τις ρυθμίσεις τους.
Την ίδια στιγμή, όμως, η νέα ρύθμιση των 120 δόσεων δεν αφορά όλους τους οφειλέτες. Οι παλαιές οφειλές που βρίσκονται ήδη σε ενεργή ρύθμιση στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 δεν μπορούν να μεταφερθούν στο νέο σχήμα, με εξαίρεση όσες έχουν ενταχθεί στις 72 δόσεις. Έτσι, ένας επαγγελματίας που πληρώνει κανονικά μια πάγια ρύθμιση δεν έχει αυτομάτως τη δυνατότητα να επιμηκύνει τον χρόνο αποπληρωμής του.
Η αντίφαση γίνεται πιο έντονη καθώς το ιδιωτικό χρέος έφτασε τα 420,9 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2026, ποσό που αντιστοιχεί στο 169% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΟΒΕ. Σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα αυξήθηκε κατά 22,1 δισ. ευρώ, ενώ οι ληξιπρόθεσμες οφειλές ανήλθαν σε 238,6 δισ. ευρώ.
Το κυβερνητικό πακέτο έχει δύο διακριτά σκέλη: οκτώ παρεμβάσεις για την προστασία των οφειλετών και οκτώ για τη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Στο πρώτο σκέλος βρίσκεται η μεγάλη αλλαγή στις διμερείς ρυθμίσεις. Ο πιστωτής θα έχει τρεις μήνες για να απαντήσει, η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες και η προκαταβολή για απευθείας ρύθμιση δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 15% της οφειλής.
Στο δεύτερο σκέλος, οι servicers αποκτούν αυξημένες υποχρεώσεις δημοσιοποίησης στοιχείων, υποβάλλουν ετήσια στρατηγικά σχέδια στην Τράπεζα της Ελλάδος και υπόκεινται σε πρόσθετους ελέγχους, ιδιαίτερα στις τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.
Τι αλλάζει στις 120 δόσεις και ποιοι μπορούν να ενταχθούν;
Η νέα ρύθμιση αυξάνει από 72 σε 120 τον μέγιστο αριθμό των μηνιαίων δόσεων, με ελάχιστη καταβολή 30 ευρώ. Παράλληλα, διευρύνεται η περίοδος των επιλέξιμων χρεών, καθώς στο νέο σχήμα μπορούν να ενταχθούν οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024.
Η προθεσμία υποβολής αιτήσεων μεταφέρεται στις 30 Ιουνίου 2027.
Όσοι έχουν ήδη ενταχθεί στις 72 δόσεις μπορούν, με αίτησή τους, να μεταφερθούν στις 120. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για κάθε άλλη ενεργή ρύθμιση.
Οι οφειλές που ήταν ήδη σε ενεργή ρύθμιση στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 δεν μπορούν να μεταφερθούν στο νέο σχήμα. Τα νεότερα χρέη, από την 1η Ιανουαρίου 2025, παραπέμπονται στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.
Έτσι, η αύξηση του αριθμού των δόσεων δεν αποτελεί οριζόντια λύση για το σύνολο των οφειλετών.
Γιατί η συνέπεια σε μια παλιά ρύθμιση δεν οδηγεί στις 120 δόσεις;
Το σημείο αυτό είναι κρίσιμο για χιλιάδες νοικοκυριά και επαγγελματίες που έχουν ήδη ρυθμίσει τις οφειλές τους.
Ένας επαγγελματίας που πληρώνει κανονικά την πάγια ρύθμισή του μπορεί να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα αυξημένα λειτουργικά κόστη, ενεργειακές επιβαρύνσεις και μειωμένη ρευστότητα. Ωστόσο, εφόσον η συγκεκριμένη οφειλή βρίσκεται ήδη σε ενεργή ρύθμιση στις 30 Σεπτεμβρίου, δεν αποκτά δικαίωμα μεταφοράς στις 120 δόσεις.
Η εξαίρεση για τις 72 δόσεις δημιουργεί διαφορετική μεταχείριση ανάλογα με το είδος της υφιστάμενης ρύθμισης.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η νέα διευκόλυνση μπορεί να μειώσει σημαντικά τη μηνιαία επιβάρυνση για έναν οφειλέτη με αρρύθμιστη επιλέξιμη οφειλή, χωρίς να παρέχει την ίδια δυνατότητα σε κάποιον που μέχρι σήμερα συνέχιζε να πληρώνει μια διαφορετική ενεργή ρύθμιση.
Αρκούν οι 120 δόσεις για να μειωθεί το συνολικό βάρος;
Το όφελος των περισσότερων δόσεων είναι συγκεκριμένο: όσο αυξάνεται η διάρκεια αποπληρωμής, μειώνεται η μηνιαία δόση.
Το επιτόκιο, ωστόσο, παραμένει στο 5,84%, ενώ από τις ανακοινώσεις δεν προκύπτει γενική απομείωση προσαυξήσεων. Επομένως, η επιμήκυνση μειώνει την άμεση πίεση στη ρευστότητα, χωρίς να σημαίνει αυτομάτως αντίστοιχη μείωση του συνολικού κόστους της οφειλής.
Επιπλέον, ένας οφειλέτης μπορεί να χρειάζεται να εξυπηρετεί ταυτόχρονα τη ρύθμιση της παλαιάς οφειλής, μια δεύτερη ρύθμιση για νεότερα χρέη και τις τρέχουσες υποχρεώσεις του.
Η μείωση μιας δόσης, επομένως, δεν ταυτίζεται κατ' ανάγκη με μείωση του συνολικού μηνιαίου βάρους.
Πόσο μεγάλη ήταν η ανταπόκριση στις 72 δόσεις;
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν περιορισμένη συμμετοχή στη ρύθμιση των 72 δόσεων. Έχουν καταγραφεί περίπου 20.000 αιτήσεις προς την Εφορία και 11.000 προς τον ΕΦΚΑ, δηλαδή περίπου 31.000 αιτήσεις συνολικά.
Οι αριθμοί αφορούν αιτήσεις και όχι κατ' ανάγκη ολοκληρωμένες εντάξεις ή μοναδικούς οφειλέτες.
Η αύξηση στις 120 δόσεις επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα μέρος αυτού του προβλήματος. Το ερώτημα παραμένει, όμως, εάν η διεύρυνση του χρόνου αποπληρωμής θα είναι αρκετή όταν σημαντικό μέρος των οφειλετών παραμένει εκτός λόγω των προϋποθέσεων πρόσβασης.
Τι ζητούσε η αγορά για τις 120 δόσεις;
Οι εκπρόσωποι των μικρομεσαίων επιχειρήσεων είχαν θέσει το ζήτημα των 120 δόσεων μαζί με την ανάγκη για χαμηλότερο επιτόκιο, περιορισμό των προσαυξήσεων και διεύρυνση των δικαιούχων.
Ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ Γιώργος Καββαθάς είχε συνδέσει την ανάγκη για περισσότερες δόσεις με την περιορισμένη ρευστότητα των μικρών επιχειρήσεων.
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ Γιάννης Μπρατάκος είχε υποστηρίξει την ανάγκη για έναν βιώσιμο τρόπο αποπληρωμής, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι επιχειρήσεις χρειάζονται δυνατότητα να συνεχίσουν να λειτουργούν χωρίς το βάρος των συσσωρευμένων υποχρεώσεων να οδηγεί σε νέα ληξιπρόθεσμα χρέη.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας Κωνσταντίνος Δαμίγος είχε θέσει ως ενιαίο αίτημα τις 120 δόσεις, την απομείωση προσαυξήσεων και ένα λογικό επιτόκιο.
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης είχε συνδέσει τη βιώσιμη ρύθμιση με την ενίσχυση των δημόσιων εσόδων, ενώ ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης Κυριάκος Μερελής είχε ζητήσει περισσότερη ευελιξία στα κριτήρια πρόσβασης.
Τι αλλάζει στις απευθείας διαπραγματεύσεις με τράπεζες και servicers;
Για πρώτη φορά η διμερής διαδικασία αποκτά συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση μαζί με τον πλήρη φάκελό του και ο πιστωτής υποχρεώνεται μέσα σε τρεις μήνες είτε να καταθέσει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης είτε να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα γιατί απορρίπτει το αίτημα.
Ο οφειλέτης έχει έναν μήνα για να απαντήσει και η συνολική διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.
Η νέα διαδικασία αντικαθιστά το αντίστοιχο μοντέλο που εφαρμοζόταν μέσω του Κώδικα Δεοντολογίας και επιχειρεί να περιορίσει τις περιπτώσεις στις οποίες μια διαπραγμάτευση παραμένει ανοικτή για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς σαφή κατάληξη.
Τι πρέπει να περιλαμβάνει πλέον μια πρόταση ρύθμισης;
Η πρόταση του πιστωτή θα πρέπει να είναι έγγραφη, κατάλληλη, βιώσιμη και πλήρως τεκμηριωμένη.
Θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα εισοδήματα και τη συνολική περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη και να περιλαμβάνει συγκεκριμένα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο προέκυψε η προτεινόμενη λύση.
Όταν υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να παρουσιάζονται και οι δύο στον οφειλέτη.
Εάν το αίτημα απορρίπτεται, η άρνηση θα πρέπει να αιτιολογείται εγγράφως. Παράλληλα προβλέπεται δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.
Η Τράπεζα της Ελλάδος θα καθορίσει τις ελάχιστες πληροφορίες που θα πρέπει υποχρεωτικά να περιλαμβάνονται στις προτάσεις.
Γιατί μπαίνει πλαφόν 15% στις προκαταβολές;
Μία από τις πιο συγκεκριμένες αλλαγές αφορά την προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει ο πιστωτής για να προχωρήσει σε απευθείας διμερή ρύθμιση.
Το ανώτατο όριο ορίζεται στο 15% της οφειλής.
Μέχρι σήμερα το ύψος της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και, σύμφωνα με το υλικό των παρεμβάσεων, σε ορισμένες περιπτώσεις οι απαιτήσεις ξεπερνούσαν το 30% και μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και το 50%.
Το νέο όριο επιχειρεί να αποτρέψει την απαίτηση ενός ποσού που ο οφειλέτης αδυνατεί να συγκεντρώσει και ως αποτέλεσμα να μπλοκάρει συνολικά τη συμφωνία.
Στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό ισχύει ήδη διαφορετικό πλαφόν, στο 10%, ενώ το 15% αφορά τις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις.
Τι προστασία έχει πλέον ο συνεπής οφειλέτης;
Το νέο πλαίσιο εισάγει ένα σαφές πλέγμα προστασίας για όποιον τηρεί ενεργή ρύθμιση.
Όσο ο οφειλέτης είναι συνεπής, δεν επιτρέπεται η καταγγελία της ρύθμισης, η έκδοση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση ή η συνέχιση πλειστηριασμού εις βάρος του.
Η προστασία ισχύει και όταν μια δόση δεν καταβλήθηκε επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν χορήγησε εγκαίρως τα στοιχεία που απαιτούνται για την πληρωμή.
Το νέο στοιχείο είναι ότι η παραβίαση δεν αντιμετωπίζεται μόνο εκ των υστέρων. Η παράνομη πράξη καθίσταται αυτοδικαίως άκυρη.
Παράλληλα:
• ο οφειλέτης πιστώνεται με ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις,
• η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση,
• αποκαθίστανται οι συνέπειες της παράνομης ενέργειας,
• επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ,
• σε περίπτωση επανάληψης προβλέπονται αυξημένες εποπτικές συνέπειες.
• Τι γίνεται εάν ο οφειλέτης δεν γνωρίζει καν πόσα χρωστά;
Το νέο πλαίσιο κατοχυρώνει δικαίωμα πλήρους και αναλυτικής ενημέρωσης για την οφειλή.
Ο οφειλέτης μπορεί να ζητά τις συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το ιστορικό των καταβολών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, το κεφάλαιο, τους τόκους, τις προμήθειες και κάθε άλλη επιβάρυνση.
Τα στοιχεία θα πρέπει να παρέχονται μέσα σε 45 ημέρες, εφόσον δεν είναι ήδη διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης.
Εάν ο πιστωτής δεν ανταποκριθεί στην προθεσμία, αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής μέχρι να χορηγηθεί πλήρης ενημέρωση.
Η υποχρέωση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε παλαιές οφειλές, όπου η εικόνα του αρχικού κεφαλαίου και των επιβαρύνσεων μπορεί να έχει μεταβληθεί σημαντικά με την πάροδο του χρόνου.
Υπάρχει πλέον όριο στη διόγκωση μιας ληξιπρόθεσμης οφειλής;
Το νέο πλαίσιο επαναφέρει, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, την προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004.
Για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών προβλέπεται ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή.
Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων θα πρέπει να προσαρμόζουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους.
Η παρέμβαση λειτουργεί ως φραγμός στη συσσώρευση τόκων και πρόσθετων επιβαρύνσεων που μπορούν να διογκώνουν σημαντικά μια αρχική οφειλή..
Τι αλλάζει για τους servicers;
Το δεύτερο μισό του πακέτου μεταφέρει το βάρος από την προστασία του οφειλέτη στη λειτουργία των ίδιων των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι servicers θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν περισσότερα στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη και την εταιρική διακυβέρνηση, αλλά και για τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται και τα αποτελέσματα της δραστηριότητάς τους.
Παράλληλα, θα δημοσιοποιούνται στοιχεία για τα παράπονα των δανειοληπτών και τον τρόπο με τον οποίο αυτά αντιμετωπίζονται.
Η στόχευση είναι να υπάρχει πλέον μεγαλύτερη εικόνα για το μέγεθος της δραστηριότητας των εταιρειών, τα αποτελέσματά τους και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν τους οφειλέτες.
Γιατί οι servicers θα υποβάλλουν ετήσιο στρατηγικό σχέδιο στην Τράπεζα της Ελλάδος;
Κάθε servicer θα πρέπει να υποβάλλει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος αναλυτικό σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων.
Το σχέδιο θα περιλαμβάνει προβλέψεις εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, διαθέσιμους πόρους, κόστος, κινδύνους και δείκτες απόδοσης.
Έτσι η εποπτεία δεν θα αφορά μόνο το αποτέλεσμα μιας διαχείρισης, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο servicer σχεδιάζει να διαχειριστεί τα χαρτοφυλάκιά του.
Τι αλλάζει στις πωλήσεις κόκκινων δανείων στη δευτερογενή αγορά;
Σε όλες τις πωλήσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά θα είναι υποχρεωτική η μεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων.
Ο servicer θα είναι υπόλογος για το σύνολο της διαδικασίας και θα πρέπει να συνεκτιμά την αποτίμηση του δανείου κατά την αξιολόγηση των προσφορών που έχουν υποβληθεί.
Η παρέμβαση αφορά επομένως όχι μόνο τη σχέση servicer και δανειολήπτη, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά των μη εξυπηρετούμενων απαιτήσεων.
Τι αλλάζει στις κυρώσεις των servicers;
Ενισχύεται το πλαίσιο επιβολής κυρώσεων από την Τράπεζα της Ελλάδος για παραβάσεις των νέων υποχρεώσεων.
Παράλληλα, προβλέπεται δημοσιοποίηση των κυρώσεων.
Με αυτόν τον τρόπο η παράβαση αποκτά όχι μόνο οικονομική και εποπτική συνέπεια αλλά και διάσταση δημόσιας λογοδοσίας.