Πάνω από 700.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν το Σάββατο το απόγευμα στα Ηλύσια Πεδία για να χειροκροτήσουν τον Πάπα Λέοντα και να παρακολουθήσουν την υπαίθρια λειτουργία στην οποία χοροστάτησε. Οι περισσότεροι από αυτούς ανήκουν στην κατηγορία των Χριστιανών που αισθάνονται ότι αποτελούν πλέον μειονότητα, χωρίς αυτό να τους τοποθετεί αναγκαστικά στα αντιφιλελεύθερα κόμματα. Πράγματι, το ποσοστό των Γάλλων 18-49 ετών που δηλώνουν καθολικοί έχει μειωθεί την τελευταία δεκαετία από 43% σε 28%, όμως η κοσμικότητα στη Γαλλία δεν είναι ούτε αντίθετη ούτε ανταγωνιστική προς τη θρησκευτική ελευθερία, αντιθέτως την εγγυάται και την προστατεύει.
Σχεδόν 100.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν το Σάββατο το βράδυ στο ΟΑΚΑ για να ακούσουν την Άννα Βίσση, να τη χειροκροτήσουν και να τραγουδήσουν μαζί της. Στο κοινό εκπροσωπήθηκαν όλες οι ηλικίες, οι τάξεις και οι κοινωνικές κατηγορίες. Κι όλοι συνόδευσαν την τραγουδίστρια στο αγέραστο «Είσαι», κι όλοι χάζεψαν τη συνομιλία της με τον 17χρονο εαυτό της, κι όλοι συγκινήθηκαν με τις αναφορές στον Μαζωνάκη. Δύο φορές τόσοι είχαν μαζευτεί δύο εβδομάδες νωρίτερα στη Θεσσαλονίκη για να παρακολουθήσουν τη συναυλία του Αντώνη Ρέμου για τα 30 χρόνια του στο τραγούδι.
Μια λειτουργία είναι φυσικά κάτι τελείως διαφορετικό από μια συναυλία. Ακόμη και το να βάζει κανείς το ένα δίπλα στο άλλο έχει μια μεγάλη δόση αυθαιρεσίας. Κι όμως, τα παραπάνω γεγονότα έχουν ένα κοινό σημείο: τη βαρύτητα ενός συλλογικού σημείου αναφοράς, την αίσθηση της κοινότητας και την ανακούφιση που προσφέρει αυτή η αίσθηση στους αβέβαιους καιρούς που ζούμε.
Θυμάμαι τον Ιαν ΜακΓιούαν να γράφει στο «Σάββατο» για τη μεγαλύτερη διαδήλωση που έγινε ποτέ στο Λονδίνο: πάνω από ένα εκατομμύριο άτομα διαμαρτύρονταν στις 15 Φεβρουαρίου του 2003 κατά της εισβολής στο Ιράκ κι ο ήρωας του βιβλίου, παρόλο που το μόνο που ήθελε ήταν να φτάσει εγκαίρως στο γήπεδο του σκουός για να παίξει με έναν φίλο του, στην πραγματικότητα ζήλευε όλους αυτούς τους ανθρώπους γιατί είχαν παραμερίσει τις διαφορές τους και είχαν ενωθεί πίσω από μια σημαία με το σύμβολο της ειρήνης κι ένα σύνθημα, το «Σταματήστε τον πόλεμο!». Επικρατούσε και τότε σύγχυση στον πλανήτη, ασφαλώς όχι τόσο μεγάλη όσο σήμερα, καθώς είχαν προηγηθεί οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους και πολλές βεβαιότητες είχαν καταρρεύσει.
Μια ανάλογη διαδήλωση δεν θα μάζευε σήμερα τόσον κόσμο για πολλούς λόγους. Ενας από αυτούς είναι η αλλαγή του περιεχομένου της λέξης «ειρήνη». Ενας άλλος είναι η παρακμή της πολιτικής. Η θρησκεία και η μουσική, αντιθέτως, είναι πάντα ζωντανές, καθώς έχουν την ικανότητα να προσφέρουν ένα καταφύγιο, ατομικό ή συλλογικό. Καταλυτικό ρόλο παίζει και η ύπαρξη ενός ινδάλματος, ενός προσώπου δηλαδή «υπεράνω υποψίας» με το οποίο να μπορείς να ταυτιστείς. Τηρουμένων των προφανών αναλογιών, ο Πάπας και η Βίσση ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.