Την απαγόρευση πρόσβασης των ανηλίκων, ηλικίας κάτω των 15 ετών, στα social media, αλλά και το μπλοκάρισμα σε ανηλίκους κάτω των 18 ετών να σερφάρουν σε πλατφόρμες online στοιχηματισμού αλλά και πώλησης καπνικών προϊόντων προβλέπει το σχέδιο που επεξεργάζεται η κυβέρνηση. Οπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές στο «ΘΕΜΑ», η Ελλάδα θα είναι έτοιμη έως το τέλος Οκτωβρίου να γίνει η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που θα επιβάλει περιορισμούς στη χρήση κοινωνικών δικτύων από ανηλίκους με σκοπό την προστασία τους.
Η Αυστραλία θα δώσει το -παγκόσμιο- έναυσμα απαγορεύοντας την πρόσβαση των ανηλίκων κάτω των 16 ετών στα κοινωνικά δίκτυα (από τις 10 Οκτωβρίου) και τις πλατφόρμες διαδικτυακών γνωριμιών προκειμένου να τα προστατεύσει από τη λογαριθμική χειραγώγηση και φαινόμενα σεξουαλικής παρενόχλησης, μεταξύ άλλων, με την Ε.Ε. να ετοιμάζει πυρετωδώς κάτι παρόμοιο. Με την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να δηλώνει ότι «Γαλλία, Ισπανία, Ελλάδα, Δανία και Ιταλία δοκιμάζουν το σχέδιο της Κομισιόν για εφαρμογή της ηλικιακής επιβεβαίωσης (age verification) στα εθνικά apps τους», ο Ελληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, επιβεβαίωσε τη συμμετοχή της χώρας μας στο πρόγραμμα, αποκαλύπτοντας ότι «σκεφτόμαστε την απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από την ηλικία των 16 ετών και κάτω, όπως γίνεται και στην Αυστραλία».
Διάλογος
Οπως αποκαλύπτει σήμερα το «ΘΕΜΑ», οι ελληνικές κυβερνητικές υπηρεσίες έχουν αναπτύξει εκτενή διάλογο με τις εταιρείες διαχείρισης κοινωνικών δικτύων, αλλά και κολοσσούς του Ιντερνετ, όπως η Google, σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να επιβληθούν οι περιορισμοί. Σε κάθε περίπτωση, όπως αναφέρουν πηγές του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η τεχνογνωσία που έχει χρησιμοποιηθεί προέρχεται από την Ε.Ε., έχει προηγηθεί αξιολόγηση προτάσεων από τις διαδικτυακές εταιρείες, αλλά τις τελικές αποφάσεις σχετικά με το εύρος των περιορισμών θα τις λάβει αποκλειστικά ο πρωθυπουργός, ο οποίος ασχολείται ενεργά με το ζήτημα όλο αυτό το διάστημα. Καθώς η ελληνική πλευρά δηλώνει σχεδόν έτοιμη να εφαρμόσει το «ban» στα κοινωνικά δίκτυα για τους ανηλίκους σχεδόν άμεσα, την ερχόμενη Πέμπτη καταφτάνει στην Αθήνα κλιμάκιο της Κομισιόν για να ενημερωθεί σχετικά με την πρόοδο του project, να δώσει και να λάβει τεχνογνωσία.
Οπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές στο «ΘΕΜΑ», το σχέδιο της ελληνικής -και κατ' επέκταση ευρωπαϊκής- πλευράς μπορεί να έχει τους ίδιους σκοπούς, όχι όμως και τον ίδιο τρόπο λειτουργίας με την αυστραλιανή απαγόρευση πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για νέους κάτω των 16 ετών. Στην Αυστραλία αυτό που απαγορεύεται -σε συνεργασία με τις πλατφόρμες των κοινωνικών δικτύων- είναι στα άτομα που εμπίπτουν στους ηλικιακούς περιορισμούς να διατηρούν λογαριασμούς στα social media 16 εταιρειών, μεταξύ των οποίων Facebook, TikTok και YouTube. Στην πράξη, ενδέχεται να χρειαστεί να χρησιμοποιούνται τα στοιχεία ταυτότητας για τη δημιουργία ή διατήρηση λογαριασμού στα κοινωνικά δίκτυα από τους Αυστραλούς, όμως ακόμα κι έτσι υπάρχει το ντεζαβαντάζ ότι σε κάποια social, όπως στο TikTok, μπορεί κανείς (άρα και οι ανήλικοι) να μπαίνει σε αυτά και να σκρολάρει χωρίς να κάνει log in, ως «εξωτερικός επισκέπτης», αν μπορούμε να το πούμε έτσι.
Καθώς τα στοιχεία των ανηλίκων είναι περασμένα στην κρατική εφαρμογή του Κids Wallet, αυτή θα αναλαμβάνει να αποκλείει και να αφαιρεί από τα αποτελέσματα αναζήτησης ή την απευθείας πρόσβαση αν ο χρήστης είναι ηλικίας κάτω των 15 ετών
Αντίθετα, το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει τη γενική απαγόρευση πρόσβασης, αφήνοντας στις εταιρείες των social media τον έλεγχο, αλλά τον έλεγχο από την... πηγή. Δηλαδή, από τα κινητά, τα τάμπλετ και τις άλλες συσκευές των ανηλίκων.
Τον έλεγχο, το φιλτράρισμα και τον τελικό πλήρη αποκλεισμό από την πρόσβαση -ακόμα και χωρίς log in- στα κοινωνικά δίκτυα θα αναλαμβάνει η εφαρμογή Kids Wallet, που έχει παρουσιάσει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Καθώς τα στοιχεία των ανηλίκων είναι περασμένα στην κρατική εφαρμογή, που θα αναλαμβάνει να αποκλείει και να αφαιρεί από τα αποτελέσματα αναζήτησης ή την απευθείας πρόσβαση στα social media (Facebook, TikTok, Instagram, X κ.ά.) εάν ο χρήστης της συσκευής είναι ηλικίας κάτω των 15 ετών (και όχι 16, όπως στην Αυστραλία). Παρομοίως, πάντα για τους ανηλίκους, με τον ίδιο τρόπο θα γίνεται αποκλεισμός μέσω του φιλτραρίσματος του Kids Wallet και για πλατφόρμες και ιστότοπους των οποίων η χρήση δεν επιτρέπεται από ανηλίκους (κάτω των 18).
Στο στόχαστρο, κατά κύριο λόγο, μπαίνουν οι εταιρείες online στοιχηματισμού και οι πλατφόρμες τζόγου γενικότερα, αυτές που αφορούν την online πώληση καπνικών προϊόντων και αλκοόλ, ενώ, φυσικά, θα φιλτράρονται και άλλες που έχουν πορνογραφικό υλικό κ.ά. Αυτονόητος θα πρέπει να θεωρείται και ο αποκλεισμός της πρόσβασης ανηλίκων σε πλατφόρμες online γνωριμιών και σεξ, όπως είναι το Tinder, η δημοφιλέστερη αυτών σε όλο τον κόσμο.
Τη «βαριά δουλειά» θα αναλαμβάνει η συσκευή που θα έχει στα χέρια του ο ανήλικος (εάν φυσικά ο γονιός ή ο κηδεμόνας θα έχει φροντίσει να τηρούνται όλα τα πρωτόκολλα ασφαλείας, έχοντας, για παράδειγμα, σε λειτουργία το Kids Wallet), η οποία θα ενεργοποιεί αυτόματα όλα τα πρωτόκολλα ασφαλείας, δείχνοντας εάν ο χρήστης είναι ηλικίας άνω των 15 ή των 18 ετών. Ανάλογα με την ηλικία και την πλατφόρμα -εάν για παράδειγμα θα είναι ηλικίας 14 ετών και θα προσπαθεί να μπει σε μια πλατφόρμα online τζόγου- θα περιορίζει το περιεχόμενο.
Το τείχος που θα ορθώνει η συσκευή την οποία θα έχει στα χέρια του ο ανήλικος ή η ανήλικη θα ακολουθεί και δεύτερο τείχος. Αυτή τη φορά από τις πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων, οι οποίες και θα αναπροσαρμόσουν τα μέτρα ασφαλείας και την πίεση που ασκούν στους χρήστες τους να δηλώνουν ορθά την ηλικία τους, σε περίπτωση που υπάρχει υποψία ότι ανήλικοι τα χρησιμοποιούν.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «ΘΕΜΑτος», τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει τεχνικά η απαγόρευση στη χρήση των κοινωνικών δικτύων από ανηλίκους τον έχουν δείξει οι Βρυξέλλες, καθοδηγώντας τις χώρες-μέλη, μεταξύ των οποίων και την Ελλάδα, που προηγείται των υπολοίπων σε πρόοδο, στα βήματα τα οποία πρέπει να κάνουν, ώστε να υπάρχουν ομοιογένεια σε όλη την Ε.Ε., κοινές λύσεις και να είναι ευκολότερος ο διαμοιρασμός της τεχνογνωσίας και της εμπειρίας σε κάθε χώρα που θα αποφασίσει να εισαγάγει τους περιορισμούς για την προστασία των ανήλικων πληθυσμών της.
Πολιτική απόφαση
Τεχνικά, λοιπόν, η Ελλάδα είναι πανέτοιμη να γίνει η πρώτη χώρα της Ε.Ε. που θα βάλει μπλόκο στη χρήση των κοινωνικών δικτύων από ανηλίκους. Το αν, πώς, πότε και με ποιον τρόπο θα το κάνει, ωστόσο, είναι καθαρά πολιτική απόφαση και αυτό εναπόκειται στις αποφάσεις του πρωθυπουργού, ο οποίος, πάντως, έδειξε ότι είναι πρόθυμος να προχωρήσει στην απαγόρευση για να προστατεύσει τα παιδιά.
Την «πάσα», προηγουμένως, την πήρε από την πρόεδρο της Κομισιόν, η οποία σε ομιλία της στα Ηνωμένα Εθνη στη Νέα Υόρκη τόνισε ότι η Ε.Ε. και η Αυστραλία θα συνεργαστούν για την προστασία των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εφαρμόζοντας απαγορεύσεις ή όρια ηλικίας.
Η Φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι εμπνεύστηκε από τον αυστραλιανό νόμο, αναφερόμενη στον νόμο του 2024 για την ελάχιστη ηλικία, ο οποίος θέτει ηλικιακά όρια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απαγορεύοντας την πρόσβαση σε αυτά σε παιδιά κάτω των 16 ετών. «Εμείς στην Ευρώπη παρακολουθούμε και θα μάθουμε από εσάς, καθώς εφαρμόζετε την πρώτη και πρωτοποριακή στον κόσμο απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης», πρόσθεσε. Η ομιλία της επικεντρώθηκε επίσης στον σχεδιασμό των εφαρμογών κοινωνικών μέσων, με την ίδια να δηλώνει ότι αυτές οι πλατφόρμες είναι εθιστικές λόγω του σχεδιασμού τους, ο οποίος βασίζεται σε αλγόριθμους χειραγώγησης που «τελικά αποσκοπούν... στην απόδοση κερδών στους δισεκατομμυριούχους της τεχνολογίας στη Σίλικον Βάλεϊ». Υπογράμμισε επίσης τον τρόπο με τον οποίο η Γαλλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Δανία και η Ιταλία δοκιμάζουν το σχέδιο της Επιτροπής για την ενσωμάτωση της επαλήθευσης της ηλικίας στις εθνικές εφαρμογές.
Η Ε.Ε. ανακοίνωσε το πλαίσιο τον Ιούλιο, όταν η Επιτροπή παρουσίασε κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία των ανηλίκων στο πλαίσιο του νόμου για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA). «Θα χαρούμε να τις μοιραστούμε μαζί σας», πρόσθεσε η Φον ντερ Λάιεν, δείχνοντας προς την Αυστραλία και εξηγώντας ότι μια ομάδα εμπειρογνωμόνων θα τη συμβουλεύσει σχετικά με τον τρόπο ρύθμισης των ορίων ηλικίας για τους ανηλίκους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Ελληνας πρωθυπουργός επίσης συμμετείχε στην εκδήλωση που διοργάνωσε η Αυστραλία με θέμα «Protecting Children in the Digital Age», στο πλαίσιο της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου της 80ής Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη.
Στην παρέμβασή του αναφέρθηκε στην ανάγκη παγκόσμιας δράσης για την προστασία των παιδιών από τις επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οπως είπε, «πραγματοποιούμε το μεγαλύτερο ανεξέλεγκτο πείραμα που έγινε ποτέ με τον νου των παιδιών μας. Δεν γνωρίζουμε ποιες θα είναι οι συνέπειες, αλλά είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι δεν θα είναι θετικές».
Ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει λάβει πρωτοβουλίες στον τομέα αυτόν ξεκινώντας από την απαγόρευση της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία και πρόσθεσε ότι «σκεφτόμαστε την απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από την ηλικία των 16 ετών και κάτω, όπως γίνεται και στην Αυστραλία».
ρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης».
Ανέφερε, επίσης, ότι «εμείς στην Ελλάδα είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε ένα βήμα παραπάνω και να εξετάσουμε σοβαρά την απαγόρευση της χρήσης των κοινωνικών μέσων, μέσω του καθορισμού ορίου ψηφιακής ενηλικίωσης», αποκαλύπτοντας ότι έχει ζητήσει από την ομάδα του να συνεργαστεί στενά με αυτή της αυστραλιανής κυβέρνησης για να διαπιστωθεί πώς μπορεί να υλοποιηθεί.
«Φυσικά, εδώ μιλάμε μόνο για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά δεν έχουμε ακόμη εξετάσει το ζήτημα του πώς τα παιδιά μας αλληλεπιδρούν με τα chatbots Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτό πρόκειται να είναι ένα άλλο θέμα προς συζήτηση, το οποίο θα μας απασχολήσει άμεσα. Θέλουμε πραγματικά τα παιδιά μας να έχουν ψηφιακούς φίλους που μπορεί να τα οδηγήσουν σε συμπεριφορές που δεν είναι μόνο μη αποδεκτές αλλά μπορεί να αποβούν καταστροφικές; Εχουμε την ευθύνη όχι μόνο να συνεργαστούμε με τις εταιρείες τεχνολογίας, αλλά και να τους καταστήσουμε σαφές ποιος θέτει τους κανόνες. Οι εταιρείες τεχνολογίας βγάζουν αρκετά χρήματα, δεν χρειάζεται να βγάζουν χρήματα και από την ευαλωτότητα των παιδιών μας».