Σε μια δύσκολη ενεργειακή περίοδο εισέρχεται η Ευρώπη, με την τιμή του φυσικού αερίου να κινδυνεύει να φτάσει ακόμη και τα 110 ευρώ ανά μεγαβατώρα, εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και περιορίζοντας τα περιθώρια άσκησης οικονομικής πολιτικής. Με συνεπόμενα προβλήματα-κραδασμούς στα κράτη, τις αγορές και τις κοινωνίες. Ωστόσο, παράλληλα, ένας αξιόλογος παράγοντας της δημόσιας ζωής, ιδιαίτερα αξιόπιστος για τις αναλύσεις και προβλέψεις του δεν είναι απαισιόδοξος και συλλέκτης αρνητικών δεδομένων αλλά ως ρεαλιστής διεξόδου προτείνει συγκεκριμένους δρόμους υπέρβασης, δημιουργίας και ανάπτυξης.
Ο λόγος για τον πρόεδρο και διευθύνωντα σύμβουλο του ομίλου ΑΚΤΩΡ, Αλέξανδρος Εξάρχου,ο οποίος μιλώντας στο συνέδριο του Εconomist στη Θεσσαλονίκη, αποκάλυψε με ευθύτητα ότι η προηγούμενη πρόβλεψή του για άνοδο του TTF στα 85 ευρώ ανά μεγαβατώρα αποδεικνύεται πλέον μάλλον αισιόδοξη.
Όπως ανέφερε, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου έχει ήδη πλησιάσει τα 75 ευρώ από τις αρχές Σεπτεμβρίου, πριν ακόμη αυξηθούν οι ανάγκες της χειμερινής περιόδου.
Κατά τον ίδιο, το ενεργειακό πρόβλημα δεν είναι ελληνικό αλλά συνολικά ευρωπαϊκό, καθώς η περιορισμένη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου απειλεί να προκαλέσει νέο κύμα ακρίβειας. Η άνοδος του ενεργειακού κόστους ενδέχεται να τροφοδοτήσει περαιτέρω τον πληθωρισμό, να παρατείνει την περίοδο υψηλών επιτοκίων και να επηρεάσει αρνητικά την επενδυτική δραστηριότητα.
Ο επικεφαλής της ΑΚΤΩΡ συνέδεσε ευθέως το ενεργειακό κόστος με τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής στην Ελλάδα. Όπως επισήμανε, η αύξηση των επιτοκίων μπορεί να περιορίσει τη διάθεση ξένων επενδυτών να αναλάβουν επιχειρηματικό κίνδυνο, σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική οικονομία έχει καταφέρει να ανατρέψει την εικόνα της και να προσελκύσει όχι μόνο δανειακά αλλά και επενδυτικα κεφάλαια.
Η πρόταση για νέο ευρωομόλογο
Ως βασικό εργαλείο αντιμετώπισης μιας νέας ευρωπαϊκής ενεργειακής κρίσης, ο κ. Εξάρχου προέταξε την έκδοση ενός νέου ευρωομολόγου, αντίστοιχου ως προς τη φιλοσοφία του με τον κοινό δανεισμό που χρηματοδότησε το Ταμείο Ανάκαμψης.
Εκτίμησε, μάλιστα, ότι προς το τέλος του έτους ή στις αρχές του επόμενου η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδέχεται να αναγκαστεί να προχωρήσει σε έναν νέο κοινό χρηματοδοτικό μηχανισμό, προκειμένου να στηρίξει τις οικονομίες και να περιορίσει τις επιπτώσεις του αυξημένου ενεργειακού κόστους στην ιδιωτική κατανάλωση.
Σε ό,τι αφορά τη μελλοντική ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης, υποστήριξε ότι η ΕΕ δεν θα πρέπει να εξαρτηθεί ξανά από μία και μοναδική πηγή προμήθειας. Κατά την άποψή του, όταν το ρωσικό αέριο καταστεί και πάλι διαθέσιμο, θα πρέπει να επιδιωχθεί ισορροπία τόσο στις ποσότητες όσο και στις τιμές μεταξύ του αμερικανικού LNG και των ρωσικών προμηθειών.
Ο κίνδυνος για τις ιδιωτικές επενδύσεις
Η πορεία του ενεργειακού κόστους και των επιτοκίων θεωρείται κρίσιμη και για την επόμενη ημέρα της ελληνικής οικονομίας μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της ΑΚΤΩΡ, η ουσιαστική πρόκληση είναι εάν η χώρα έχει αποκτήσει την ανθεκτικότητα που απαιτείται ώστε να συνεχίσει να προσελκύει ιδιωτικά και κυρίως ξένα κεφάλαια.
Όπως επισήμανε, η συμμετοχή επενδυτών στο μετοχικό κεφάλαιο ελληνικών επιχειρήσεων αποτελεί ισχυρότερη ψήφο εμπιστοσύνης από την απλή παροχή δανεισμού, καθώς προϋποθέτει την ανάληψη μεγαλύτερου κινδύνου. Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα ανέφερε την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ και την έκδοση ομολόγου από την Παγκρήτια Τράπεζα.
Η προσέλκυση τέτοιων κεφαλαίων, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ο δρόμος για να αποκτήσει η οικονομία «δικά της πόδια» και να αλλάξει σταδιακά το παραγωγικό της μοντέλο. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η επενδυτική πορεία μπορεί να ανακοπεί τόσο από μια σοβαρή ευρωπαϊκή οικονομική επιδείνωση όσο και από την πολιτική αστάθεια στο εσωτερικό.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες που θα μπορούσε να προκαλέσει ένας νέος κύκλος ακρίβειας. Μια απότομη αύξηση του κόστους των καυσίμων και της καθημερινής διαβίωσης, όπως είπε, θα επηρέαζε άμεσα τα νοικοκυριά και θα μπορούσε να μεταβάλει το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα διεξαχθούν οι επόμενες εκλογές.
Επενδύσεις 3,3 δισ. από την ΑΚΤΩΡ
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο όμιλος ΑΚΤΩΡ προχωρεί στην υλοποίηση επενδυτικού προγράμματος ύψους περίπου 3,3 δισ. ευρώ, με στόχο σε ορίζοντα πενταετίας να διαμορφώσει EBITDA της τάξης των 650 έως 700 εκατ. ευρώ.
Η χρηματοδότηση του σχεδίου στηρίζεται κατά κύριο λόγο σε ίδια κεφάλαια. Ο όμιλος άντλησε 650 εκατ. ευρώ μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου και επιπλέον 300 εκατ. ευρώ μέσω ομολογιακής έκδοσης, επιλέγοντας να διατηρήσει τον δανεισμό του σε ελεγχόμενα επίπεδα.
Σύμφωνα με τον κ. Εξάρχου, η σχέση συνολικού δανεισμού προς EBITDA διαμορφώνεται σήμερα μεταξύ 1,6 και 1,8 φορές. Ακόμη και στην κορύφωση του επενδυτικού προγράμματος, σε περίπου τρία χρόνια, προβλέπεται ότι δεν θα ξεπεράσει τις τέσσερις φορές, επίπεδο το οποίο θεωρείται διεθνώς συμβατό με μια υγιή χρηματοοικονομική διάρθρωση.
Υπογράμμισε ότι στον υπολογισμό πρέπει να περιλαμβάνονται όλα τα δάνεια, είτε είναι με αναγωγή είτε χωρίς αναγωγή. Όπως εξήγησε, ακόμη και αν η μητρική εταιρεία δεν έχει τυπική υποχρέωση αποπληρωμής ενός δανείου χωρίς αναγωγή, η οικονομική κατάρρευση μιας θυγατρικής δραστηριότητας δεν μπορεί να θεωρείται αδιάφορη για τη φερεγγυότητα και την πρόσβαση ολόκληρου του ομίλου σε νέα χρηματοδότηση.
Κατασκευές και παραχωρήσεις
Παρά τη διεύρυνση της παρουσίας της ΑΚΤΩΡ στις παραχωρήσεις και σε άλλους τομείς, οι κατασκευές θα παραμείνουν στον πυρήνα των δραστηριοτήτων της. Οι παραχωρήσεις, ωστόσο, προσφέρουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα, καθώς διαθέτουν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και ασφυκτικότερο έλεγχο των χρονοδιαγραμμάτων από τις τράπεζες.
Ο κ. Εξάρχου απέρριψε την αντίληψη ότι οι κατασκευαστικές εταιρείες επιδιώκουν τις καθυστερήσεις για να εγείρουν πρόσθετες οικονομικές αξιώσεις. Όπως τόνισε, ο εργολάβος έχει όφελος όταν ένα έργο εκτελείται ακριβώς σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, καθώς κάθε παράταση προκαλεί σημαντικό κόστος, ενώ η ανάκτησή του μέσω διεκδικήσεων είναι αβέβαιη και χρονοβόρα.
Για να περιοριστούν οι καθυστερήσεις, υποστήριξε ότι τα έργα πρέπει να δημοπρατούνται μόνο όταν έχει οριστικοποιηθεί το τεχνικό τους αντικείμενο, έχει εξασφαλιστεί πλήρως η χρηματοδότησή τους και έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες απαλλοτριώσεις. Διαφορετικά, όπως ανέφερε, οι καθυστερήσεις και οι οικονομικές διεκδικήσεις αποτελούν σχεδόν αναπόφευκτη συνέπεια ενός προβληματικού σχεδιασμού.
Αλ. Εξάρχου: Η Ευρώπη βρίσκεται ενώπιον ενός δύσκολου περιβάλλοντος
Την άποψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα υποχρεωθεί εκ των πραγμάτων να αναλάβει συλλογική δράση για την αντιμετώπιση της επερχόμενης ενεργειακής κρίσης, καθώς θα κληθεί να πορευθεί σε ένα δυσμενέστερο μακροοικονομικό περιβάλλον, εξέφρασε ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, κ. Αλέξανδρος Εξάρχου, μιλώντας, κατά τη διάρκεια συζήτησης με τους δημοσιογράφους Φώτη Κόλλια και Λαλέλα Χρυσανθοπούλου που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του 6ου Thessaloniki Metropolitan Summit.
Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι, όπως είχε προβλέψει στις αρχές του έτους, η τιμή του φυσικού αερίου έχει ήδη αυξηθεί σημαντικά και πιθανότατα θα αυξηθεί περαιτέρω και σε συνδυασμό με την διογκούμενη τάση για αυξήσεις επιτοκίων, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί ένα νέο και δυσμενέστερο οικονομικό περιβάλλον, το οποίο θα είναι αποθαρρυντικό για τις επενδύσεις και θα έχει σοβαρή μακροοικονομική επίπτωση για την Ευρώπη.
Συλλογική δράση για την Ε.Ε.
Για τον λόγο αυτό προέβλεψε ότι έστω και την ύστατη στιγμή, η Ευρώπη θα πάρει την απόφαση να εκδώσει ευρωομόλογο (ή να προχωρήσει σε κάποια παρεμφερή δράση, όπως ένα νέο Ταμείο Ανάκαμψης) ώστε να αντιμετωπίσει συλλογικά τη νέα κατάσταση, σχολιάζοντας, ωστόσο, ότι θα πρόκειται για μία μεταβατική λύση που δεν θα λύσει οριστικά το πρόβλημα.
Νέο παραγωγικό μοντέλο με ιδιωτικά κεφάλαια
Ο κ. Εξάρχου εξήρε το παράδειγμα της Ελλάδας, η οποία χρησιμοποίησε την κατανάλωση που τονώθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης ώστε να αποκτήσει η οικονομία πιο γερή βάση της και να προσελκύσει υγιή ιδιωτικά κεφάλαια, σημειώνοντας ότι πλέον γίνονται σημαντικές ξένες επενδύσεις, με ίδια κεφάλαια που τοποθετούνται στη χώρα και αναλαμβάνουν επιχειρηματικό κίνδυνο. Και εάν αυτό συνεχιστεί, τόνισε, θα υπάρξει αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, με μία οικονομία, η οποία θα στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις και δεν θα κινδυνεύει από έκτακτα διεθνή ή τοπικά γεγονότα.
Στρατηγικής σημασίας ο Κάθετος Διάδρομος
Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR χαιρέτισε τη διεύρυνση του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου και τον χαρακτήρισε στρατηγικής σημασίας και πλεονέκτημα για την Ελλάδα. Και εξήγησε ότι αποτελεί μονόδρομο για την Ευρώπη να προμηθευτεί LNG από τις ΗΠΑ, τονίζοντας ότι μόνο οι μακροχρόνιες συμφωνίες μπορούν να φέρουν σταθερότητα και προβλεψιμότητα τιμών. Ενώ σχολίασε ότι η Ε.Ε. θα πληρώσει βαρύ τίμημα για την καθυστέρησή της να εξασφαλίσει εγκαίρως τέτοιες συμφωνίες σε καλύτερες τιμές – όπως είχε κάνει τον Νοέμβριο του 2025 η Atlantic SEE LNG Trade – οι οποίες σήμερα δεν είναι πλέον διαθέσιμες στη διεθνή αγορά λόγω της υψηλής ζήτησης και της ελλιπούς προσφοράς φυσικού αερίου.
Διχογνωμία και ενεργειακή εξάρτηση
Ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρώπη να πάρει το μάθημά της και να μην ξαναβρεθεί εκτεθειμένη στο μέλλον απέναντι στην εξάρτηση, προβλέποντας ότι θα υπάρξει ισορροπία τιμών όταν αποκτηθεί παράλληλη πρόσβαση σε περισσότερους προμηθευτές. Και επισήμανε ότι στην Ε.Ε. δεν υπάρχει ακόμη και σήμερα ενιαία στάση στο ζήτημα, καθώς κάποια κράτη – μέλη στηρίζουν την απόφαση για απαγόρευση του ρωσικού αερίου και άλλα την υπονομεύουν, αγνοώντας τον κίνδυνο της επανάληψης της ρωσικής εξάρτησης και καλλιεργώντας το έδαφος ουσιαστικά για χρηματοδότηση της Ρωσίας για τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία, την οποία κατά τα άλλα στηρίζει οικονομικά η Ευρώπη ώστε να συνεχίσει να υπερασπίζεται την κυριαρχία της.