Είναι γεγονός, εθνική κατάκτηση-αναγνωριση και είναι ενθαρρυντικό.Δέκα χρόνια πριν, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών γεννήθηκε η ιδέα για ένα αγγλόφωνο προπτυχιακό πρόγραμμα που θα απευθυνόταν μόνο σε ξένους φοιτητές. Το αντικείμενό του ήταν πάνω σε έναν εμβληματικό για τη χώρα μας κλάδο, τις κλασικές σπουδές· «Αρχαιολογία, Ιστορία και Αρχαία Ελληνική Λογοτεχνία», ο τίτλος του. Η πρόταση αρχικά προκάλεσε αντιδράσεις –για ιδεολογικούς και πολιτικούς λόγους– κυρίως επειδή είχε δίδακτρα.
Τελικά, αφού ξεπεράστηκαν τα εμπόδια (σε θεσμικό και πρακτικό επίπεδο), τον Οκτώβριο του 2020 στο ιστορικότερο ίδρυμα της Ελλάδας άρχισε να λειτουργεί το πρώτο αγγλόφωνο προπτυχιακό με δίδακτρα, με πρώτη διευθύντρια την αείμνηστη Ελένη Καραμαλέγκου, καθηγήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ. Την πρώτη χρονιά είχαν εγγραφεί 28 φοιτητές από 10 χώρες.
Σήμερα, στην Ελλάδα λειτουργούν 23 διεθνή προγράμματα προπτυχιακών σπουδών με περίπου 1.200 φοιτητές από 70 χώρες. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», έχει γίνει προετοιμασία για την ίδρυση άλλων 10 νέων προπτυχιακών, με στόχο να ξεκινήσουν το ακαδημαϊκό έτος 2027-2028. Αλλοι 2.000 ξένοι φοιτούν στα 268 ξενόγλωσσα μεταπτυχιακά προγράμματα των ελληνικών ΑΕΙ, εάν συμπεριληφθούν τα 46 νέα μεταπτυχιακά μεταξύ ελληνικών και κορυφαίων ξένων πανεπιστημίων, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Σταθερότητας.
Η μερίδα του λέοντος
Η έναρξη της φετινής ακαδημαϊκής χρονιάς βρήκε τα campus των ελληνικών πανεπιστημίων πιο διεθνή από ποτέ. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Study in Greece (SiG), επίσημου φορέα της χώρας μας για την εξωστρέφεια και τη διεθνοποίηση των ελληνικών ΑΕΙ, τη μερίδα του λέοντος των προπτυχιακών κατέχουν τα προγράμματα Ιατρικής. Εχουν περί τους 900 φοιτητές σε όλα τα ακαδημαϊκά έτη. Ωστόσο, αυτήν τη στιγμή στα δημόσια πανεπιστήμια της χώρας έχουν ιδρυθεί ξενόγλωσσα προγράμματα προπτυχιακών σπουδών σε διάφορα επιστημονικά πεδία, από τεχνητή νοημοσύνη και διοίκηση επιχειρήσεων έως δίκαιο και κλασικές σπουδές. Τα δίδακτρα των προπτυχιακών κυμαίνονται από 6.000 έως 15.000 ευρώ ετησίως και των μεταπτυχιακών από 3.500 έως 12.000 ευρώ.
Αγγλόφωνα αλλά μόνο για Ελληνες
«Η διεθνοποίηση αποτελεί μονόδρομο για τα ελληνικά πανεπιστήμια για μια σειρά από λόγους, στους οποίους περιλαμβάνονται το δημογραφικό πρόβλημα και η συρρίκνωση πανεπιστημίων και τοπικών οικονομιών, η εμβάθυνση και προώθηση των διεθνών σχέσεων της Ελλάδας μέσω της ακαδημαϊκής διπλωματίας και της διαμόρφωσης διεθνών "πρεσβευτών" της, καθώς και η τόνωση της οικονομίας, τοπικής και εθνικής.
Μιλώντας με αριθμούς, ένας διεθνής φοιτητής συνεισφέρει στην οικονομία της Ελλάδας κατά μέσον όρο 20.000 ευρώ τον χρόνο σε δίδακτρα και έξοδα διαβίωσης. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε 1.000 φοιτητές που εγγράφονται στα πανεπιστήμιά μας το ΑΕΠ της χώρας ενισχύεται κατά 20 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση», αναφέρει στην «Κ» ο Χρήστος Μιχαλακέλης, καθηγητής στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και πρόεδρος του SiG.
Καθοριστικά βήματα
Η στρατηγική προώθηση και προβολή της χώρας στο εξωτερικό μέσω στοχευμένων δράσεων και η διευκόλυνση των ξένων φοιτητών να εγκατασταθούν στην Ελλάδα αποτελούν καθοριστικά βήματα. Χαρακτηριστικό είναι, όπως δηλώνει στην «Κ» ο Θεόδωρος Παπαϊωάννου, γενικός διευθυντής του Study in Greece, ότι «εκτός από τις ιατρικές σχολές, που προσελκύουν ξένους χωρίς πολύ μεγάλη προσπάθεια λόγω του γνωστικού αντικειμένου το οποίο έχει ζήτηση, τα υπόλοιπα διεθνή προγράμματα πρέπει να κινηθούν πιο δυναμικά, όπως με πιο εντατική και στοχευμένη παρουσία στο εξωτερικό μέσω συμμετοχής σε εκπαιδευτικές εκθέσεις και στοχευμένων παρουσιάσεων σε λύκεια, με δικτύωση και συνεργασία με συμβούλους εκπαίδευσης διεθνών σχολείων από διάφορες χώρες, με συνεργασία με εξειδικευμένους πράκτορες, με διαδικτυακό μάρκετινγκ.
Η χρήση του ψηφιακού οικοσυστήματος του SiG είναι στέρεη βάση, αλλά απαιτούνται περαιτέρω κινήσεις και επένδυση από τα πανεπιστήμια στο εξόχως ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον ανώτατης εκπαίδευσης».
Η διεθνοποίηση είναι μονόδρομος, σύμφωνα με τον Χρήστο Μιχαλακέλη, πρόεδρο του Study in Greece. «Ενας διεθνής φοιτητής συνεισφέρει στην οικονομία κατά μέσον όρο 20.000 ευρώ τον χρόνο σε δίδακτρα και έξοδα διαβίωσης».
Ενδεικτικά, απαιτείται συνεργασία με τις διπλωματικές αρχές της Ελλάδας στο εξωτερικό. Χαρακτηριστικό είναι ότι σε χώρες της Ασίας οι διπλωματικές υπηρεσίες της Ελλάδας είναι επιφυλακτικές απέναντι στις αιτήσεις και άρα καθυστερούν τη διαδικασία, καθώς υπάρχει η πιθανότητα οι αιτούντες να επιδιώκουν να έλθουν στην Ελλάδα όχι για να σπουδάσουν, αλλά για να φύγουν τελικώς σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα.
Η Ελλάδα γίνεται διεθνής κόμβος εκπαίδευσης
Παράλληλα, απαιτείται βοήθεια προς τους ενδιαφερομένους. Το Study in Greece έχει δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό οικοσύστημα, αποτελούμενο από την κεντρική δικτυακή πύλη για τις σπουδές στην Ελλάδα και από ψηφιακές πλατφόρμες που καλύπτουν ξεχωριστές ανάγκες των πανεπιστημίων και των διεθνών φοιτητών.
Η σημαντικότερη από αυτές θεωρείται η πλατφόρμα διαχείρισης των αιτήσεων (Apply To Study in Greece – ATSiG) @SiG, η οποία παρέχει υπηρεσίες «μίας στάσης» στους υποψηφίους για να κάνουν τις αιτήσεις τους σε ένα μόνο σημείο, υποβάλλοντας τα δικαιολογητικά τους μία μόνο φορά και επιλέγοντας τα προγράμματα που επιθυμούν, αντί να αναζητούν πληροφορίες και να κάνουν αιτήσεις στις επιμέρους ιστοσελίδες των προγραμμάτων.
Επίσης, έχει δημιουργηθεί η AthenAI (ΑθήνΑΙ), ένα νέο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης για την αναζήτηση προγραμμάτων σπουδών στην Ελλάδα. Η AthenAI είναι ενσωματωμένη στην πλατφόρμα αιτήσεων @SiG και βοηθάει τους υποψηφίους να επιλέξουν το πρόγραμμα ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τους επαγγελματικούς στόχους τους. Με βάση τις επιλογές των χρηστών διαμορφώνεται το προφίλ τους και τα προγράμματα κατατάσσονται ως προς τη συνάφειά τους, ενώ οι χρήστες μπορούν να τα συγκρίνουν, να βλέπουν ποιες επιλογές προτιμούν άλλοι υποψήφιοι και να βελτιώνουν τα αποτελέσματα μέσα από τη συνομιλία.
Οι προτάσεις προσαρμόζονται καθώς ο χρήστης αλλάζει ή συμπληρώνει τους στόχους του. Η αναζήτηση αποθηκεύεται, ώστε ο υποψήφιος να τη συνεχίσει σε επόμενη επίσκεψη από το σημείο όπου σταμάτησε. Το εργαλείο λειτουργεί στα ελληνικά και στα αγγλικά και απευθύνεται τόσο σε διεθνείς όσο και σε Ελληνες υποψηφίους, ενώ αντλεί δεδομένα από τον κατάλογο του Study in Greece ο οποίος επικαιροποιείται διαρκώς.
ΑΕΙ: Οι πρυτάνεις θέλουν να «ψαλιδίσουν» την ελάχιστη βάση εισαγωγής
Μέχρι στιγμής, η πλατφόρμα @SiG χρησιμοποιείται από περισσότερα από 50 προγράμματα σπουδών ελληνικών ΑΕΙ, τα οποία δέχονται και διαχειρίζονται τις αιτήσεις τους μέσω αυτής. Από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2026, στην πλατφόρμα υποβλήθηκαν περίπου 1.700 αιτήσεις υποψηφίων. Περίπου το 80% των αιτήσεων προέρχεται από Ινδία, Αίγυπτο, Τουρκία, Νιγηρία, Πακιστάν, ΗΠΑ και Κίνα, αλλά συνολικά στα ξενόγλωσσα προγράμματα στην Ελλάδα υπάρχουν φοιτητές από χώρες όπως Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο, Ελβετία, Ολλανδία, Αυστραλία, Βραζιλία, Καναδάς, Κύπρος, Γερμανία, Εσθονία, Ινδονησία, Φινλανδία, Τζαμάικα, Ιρλανδία, Λίβανος, Πακιστάν, Πορτογαλία, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Νότια Αφρική, Σουηδία, Ουγκάντα, Εμιράτα, Ιράκ, Τυνησία, Αλγερία, Ζιμπάμπουε, Ονδούρα, Μοζαμβίκη, Κονγκό, Νότια Κορέα, Μπανγκλαντές, Πολωνία. Η δικτυακή πύλη του Study in Greece (studyingreece.edu.gr), η οποία περιλαμβάνει πληροφορίες για το σύνολο των προγραμμάτων των ΑΕΙ, είχε 600.000 νέες επισκέψεις τον τελευταίο χρόνο.
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΛΑΚΑΤΣΑΣ