Αφορμή για την αναζωπύρωση της συζήτησης αποτέλεσε τηλεοπτική έρευνα του δανέζικου δικτύου TV 2, η οποία χρησιμοποίησε υλικό από κρυφές κάμερες σε πτηνοτροφική μονάδα στη βόρεια Γιουτλάνδη.
Οι εικόνες που μεταδόθηκαν προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις, καθώς κατέγραψαν κοτόπουλα με σοβαρές δυσκολίες στην κίνηση, πτηνά που δεν μπορούσαν να σταθούν στα πόδια τους, αλλά και πρακτικές εκτροφής που φέρονται να παραβιάζουν την ισχύουσα νομοθεσία για την ευζωία των ζώων.
Η υπόθεση έφερε στο προσκήνιο όχι μόνο τις συνθήκες λειτουργίας μιας συγκεκριμένης μονάδας, αλλά και το ευρύτερο μοντέλο παραγωγής που κυριαρχεί στην ευρωπαϊκή αγορά: την εκτροφή πτηνών με γενετικά χαρακτηριστικά τα οποία επιτρέπουν την εξαιρετικά γρήγορη ανάπτυξη, μειώνοντας τον χρόνο και το κόστος μέχρι τη σφαγή.
Ross 308: Από 50 γραμμάρια σε δύο κιλά μέσα σε μόλις 33 ημέρες
Η φυλή Ross 308, γνωστή και ως «κοτόπουλο-τούρμπο», είναι μία από τις πλέον διαδεδομένες στη δανέζικη πτηνοτροφία. Τα συγκεκριμένα πτηνά ξεκινούν τη ζωή τους με βάρος περίπου 50 γραμμαρίων και μπορούν να φτάσουν τα δύο κιλά σε μόλις 33 ημέρες.
Αντίθετα, άλλες φυλές βραδύτερης ανάπτυξης χρειάζονται περίπου 46 έως 63 ημέρες για να φτάσουν στο ίδιο βάρος.
Η διαφορά αυτή αποτελεί ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα για τη βιομηχανία, καθώς επιτρέπει την παραγωγή μεγαλύτερων ποσοτήτων κρέατος σε μικρότερο χρονικό διάστημα, με χαμηλότερο κόστος ανά κιλό.
Ωστόσο, η ταχύτητα ανάπτυξης έχει σοβαρές επιπτώσεις στη φυσική κατάσταση των ζώων. Το σώμα τους αυξάνει το βάρος του με ρυθμούς που δεν συμβαδίζουν πάντα με την ανάπτυξη του σκελετού και των μυών τους.
Το αποτέλεσμα είναι να εμφανίζουν προβλήματα στα πόδια, στις αρθρώσεις και στη λειτουργία των οργάνων τους, ενώ αρκετά δυσκολεύονται να κινηθούν καθώς μεγαλώνουν.
Η αδυναμία μετακίνησης δεν αποτελεί απλώς ένα ζήτημα άνεσης. Μπορεί να εμποδίσει τα πτηνά να προσεγγίσουν την τροφή και το νερό, ενώ η παρατεταμένη παραμονή τους στο δάπεδο αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμών και άλλων προβλημάτων υγείας.
Οι κρυφές κάμερες και οι τρεις ώρες σκοταδιού αντί για έξι
Το υλικό της έρευνας του TV 2 αποκαλύπτει μια πρακτική που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία: στην πτηνοτροφική μονάδα, τα κοτόπουλα είχαν στη διάθεσή τους μόλις τρεις ώρες σκοταδιού ημερησίως, ενώ η δανέζικη νομοθεσία προβλέπει τουλάχιστον έξι ώρες.
Η πρακτική αυτή δεν ήταν τυχαία. Τα κοτόπουλα δεν τρώνε όταν βρίσκονται στο σκοτάδι.
Επομένως, όσο περισσότερο παραμένουν εκτεθειμένα στο φως, τόσο περισσότερο χρόνο έχουν στη διάθεσή τους για να καταναλώνουν τροφή και να αυξάνουν το βάρος τους. Με αυτόν τον τρόπο, η επιχείρηση επιδιώκει να επιταχύνει την ανάπτυξή τους και να αυξήσει το βάρος τους μέχρι τη σφαγή.
Σύμφωνα με την έρευνα, ο παραγωγός Κρίστιαν Τβέργκααρντ παραδέχθηκε σε συνομιλία με δημοσιογράφο που εργαζόταν undercover ότι η μείωση των ωρών σκοταδιού αποσκοπούσε ακριβώς στην αύξηση της κατανάλωσης τροφής.
Οι εικόνες που καταγράφηκαν είναι ιδιαίτερα σκληρές. Πτηνά εμφανίζονται πεσμένα ανάσκελα, με τα πόδια τους να κινούνται στον αέρα, χωρίς να μπορούν να σηκωθούν.
Άλλα έχουν χάσει μέρος του φτερώματός τους, καθώς δέχονται επιθέσεις από τα υπόλοιπα κοτόπουλα, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να απομακρυνθούν.
Η οργάνωση προστασίας των ζώων Dyrenes Beskyttelse ανακοίνωσε στις 29 Οκτωβρίου ότι κατέθεσε μήνυση σε βάρος του συγκεκριμένου παραγωγού, εκτιμώντας ότι οι αποκαλύψεις τεκμηριώνουν πολλαπλές παραβιάσεις της νομοθεσίας περί ευζωίας των ζώων.
Στην ανακοίνωσή της αναφέρει ότι καταγράφηκαν ακόμη και ζωντανά κοτόπουλα που παρέμεναν πεσμένα ανάσκελα, χωρίς να τους παρέχεται βοήθεια, ενώ η κατάστασή τους επιδεινωνόταν.
Η οργάνωση υποστηρίζει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις ώρες φωτισμού, αλλά συνδέεται με ένα ευρύτερο σύστημα εντατικής εκτροφής, στο οποίο ο μεγάλος αριθμός ζώων και η περιορισμένη δυνατότητα φροντίδας δυσχεραίνουν την αντιμετώπιση ασθενειών και τραυματισμών.
Ο ίδιος ο παραγωγός, απαντώντας στο TV 2, παραδέχθηκε ότι έγιναν λανθασμένες επιλογές, χωρίς ωστόσο να αποδεχθεί συνολικά τις κατηγορίες περί κακομεταχείρισης.
Δήλωσε ότι έχει ήδη προχωρήσει σε αλλαγές στο πρόγραμμα φωτισμού, στις διαδικασίες λειτουργίας της μονάδας και στην οργάνωση των βαρδιών του προσωπικού.
Εκτροφείο κοτόπουλων της φυλής Ross 308 (φωτογραφίες: anima.dk)
Πολιτική συναίνεση στη Δανία για την απαγόρευση
Οι αποκαλύψεις επιτάχυναν τις πολιτικές εξελίξεις στη Δανία, όπου διαμορφώνεται πλέον ευρεία κοινοβουλευτική υποστήριξη για την απαγόρευση της εκτροφής των ταχύτατα αναπτυσσόμενων κοτόπουλων.
Ο υπουργός Φύσης και Ευζωίας των Ζώων, Κρίστιαν Ράμπιεργκ Μάντσεν, δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα εργαστεί για την επιβολή εθνικής απαγόρευσης, αλλά και για την προώθηση αντίστοιχης ρύθμισης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι απαιτείται προηγουμένως να εξεταστούν οι νομικές και οικονομικές παράμετροι μιας τέτοιας απόφασης, ενώ προέτρεψε τους καταναλωτές να αποφεύγουν την αγορά των συγκεκριμένων κοτόπουλων.
Η πολιτική δυναμική είναι αξιοσημείωτη. Σύμφωνα με το δανέζικο πρακτορείο Ritzau και το The Local, υπέρ της απαγόρευσης έχουν τοποθετηθεί αρκετά κόμματα από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, μεταξύ των οποίων η Κόκκινη-Πράσινη Συμμαχία, το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα, οι Φιλελεύθεροι, η Φιλελεύθερη Συμμαχία και οι Συντηρητικοί.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεταστροφή των Μετριοπαθών, οι οποίοι το 2024 είχαν καταψηφίσει ανάλογη πρόταση, αλλά πλέον υποστηρίζουν την ανάγκη απαγόρευσης.
Η συζήτηση αφορά μια βιομηχανία σημαντικού μεγέθους για τη χώρα. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η Berlingske, η Δανία παράγει έως και 70 εκατομμύρια κοτόπουλα ταχείας ανάπτυξης κάθε χρόνο.