Οι ανωμαλίες (ή μεταλλάξεις) σε δύο συγκεκριμένα γονίδια, τα BRCA1 και BRCA2, ευθύνονται για τους περισσότερους κληρονομικούς καρκίνους του μαστού υψηλού κινδύνου. Οι μεταλλάξεις BRCA1/2 είναι σπάνιες και προκαλούν περίπου το 3% των καρκίνων του μαστού συνολικά (και το 10 έως 15% των καρκίνων των ωοθηκών). Επιπλέον, οι μέθοδοι διάγνωσης και θεραπείας, οι έχουν εξελιχθεί τόσο, ώστε να είναι δυνατή η διάγνωση της νόσου σε πρώιμο στάδιο, τότε που μπορεί να αντιμετωπιστεί με επιτυχία.
Πάνω από 60.000 γυναίκες, άνδρες, παιδιά και ηλικιωμένοι, με αθλητική περιβολή, βγήκαν πριν από έναν μήνα στους δρόμους της Αθήνας για να στείλουν ένα ηχηρό μήνυμα: ότι ο καρκίνος του μαστού είναι αντιμετωπίσιμος. Για τους περισσότερους δεν ήταν η πρώτη φορά που συμμετείχαν στον συμβολικό αγώνα δρόμου και περίπατο «Greece Race for the Cure», που διοργανώνει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο του Μαστού «Άλμα Ζωής» από το 2009.
Τότε, μιάμιση δεκαετία πίσω, ήταν η εποχή που άρχιζε ο καρκίνος του μαστού να ονοματίζεται στον δημόσιο διάλογο. Ο κόσμος ήταν, ωστόσο, κάπως μουδιασμένος και οι συμμετέχοντες αισθητά λιγότεροι από τους φετινούς. Χρόνο με τον χρόνο, όμως, αυξάνονταν οι δρομείς, μαζί με την άνοδο του ποσοστού ίασης αλλά και την όλο και συχνότερη δημόσια αναφορά στη νόσο, τον πρώτο σε συχνότητα τύπο καρκίνου που πλήττει τις γυναίκες σε όλο τον κόσμο.
Ας μην ξεχνάμε ότι από τη δεκαετία του '90 έως σήμερα τα ποσοστά θνησιμότητας από τη νόσο έχουν πέσει κατά 30%, καθιστώντας τον εν λόγω καρκίνο έναν από τους πλέον ιάσιμους. Την επιστημονική πρόοδο, ωστόσο, βοήθησε και η κοινωνική αποδοχή της νόσου, για την οποία πλέον μιλάμε ανοιχτά, ξορκίζοντάς την.
Από τη δεκαετία του '90 έως σήμερα, τα ποσοστά θνησιμότητας από τη νόσο έχουν πέσει κατά 30%, καθιστώντας τον εν λόγω καρκίνο έναν από τους πλέον ιάσιμους.
Η έρευνα είναι σύμμαχος
Η θεραπεία του καρκίνου βελτιώθηκε εντυπωσιακά με την εισαγωγή στοχευμένων θεραπειών στις αρχές της χιλιετίας και τις ανοσοθεραπείες, που βραβεύτηκαν με Νόμπελ τη δεκαετία του 2010. Όσο οι στοχευμένες θεραπείες επικεντρώνονται στην απαλοιφή των καρκινικών κυττάρων, οι ανοσοθεραπείες ενισχύουν την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να καταπολεμά τον καρκίνο.
Η ανάπτυξη νέων φαρμάκων και κατηγοριών φαρμάκων στην ογκολογία επιταχύνεται συνεχώς. Οι δοκιμές ογκολογικών φαρμάκων αντιπροσώπευαν το 29% των δοκιμών που ξεκίνησαν σε όλους τους θεραπευτικούς τομείς το 2023 παγκοσμίως (από 27% το 2018). Τα επόμενα χρόνια αναμένονται νέες κυτταρικές θεραπείες, όπως και τα θεραπευτικά εμβόλια κατά του καρκίνου, που βασίζονται στην τεχνολογία mRNA.
(Πηγή: IHE REPORT 2025 – The Swedish Institute for Health Economics)
Χαρτογράφηση της νόσου
Μία στις 11 γυναίκες που κατοικεί στις χώρες της ΕΕ θα αναπτύξει μέχρι τα 74 έτη καρκίνο του μαστού – το είδος του καρκίνου που εκδηλώνεται περισσότερο στις γυναίκες.
(Πηγή: EUROPEAN COMMISSION – BREAST CANCER IN THE EU)
Το 2022 διαγνώστηκαν 374.800 γυναίκες. Το 50% είχε ηλικία από 45 έως 69, το 11,1% ήταν από 20 έως 44 ετών και το 38,9% άνω των 70. Τα μισά περιστατικά προκύπτουν στην ηλικιακή ομάδα 45 έως 69, για την οποία υπάρχει ισχυρή σύσταση για τακτικό απεικονιστικό έλεγχο (μαστογραφία και υπέρηχο). Την ίδια χρονιά, στην ΕΕ, 95.800 γυναίκες πέθαναν εξαιτίας του καρκίνου του μαστού. Εξ αυτών το 64,3% ήταν άνω των 70 ετών, ενώ το 31,7% ήταν μεταξύ 45 και 69 ετών.
(Πηγή: EUROPEAN COMMISSION – BREAST CANCER IN THE EU)
Η τάση εμφάνισης της νόσου είναι σαφώς ανοδική πανευρωπαϊκά, με ρυθμό ανόδου από 1% έως και 5% ανάλογα με τη χώρα. Αυτό σημαίνει ότι 398.037 νέες περιπτώσεις γυναικείου καρκίνου του μαστού προβλέπονται για όλο το 2025 στις χώρες της ΕΕ. Η Γερμανία είναι η χώρα της ΕΕ με τα περισσότερα κρούσματα και ακολουθούν η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία.
(Πηγή: Euronews, με στοιχεία από εκτιμήσεις των IARC GLOBOCAN και ECIS)
Είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου στις γυναίκες και στη χώρα μας, με περισσότερες από 7.000 νέες περιπτώσεις τον χρόνο. Υπολογίζεται ότι μία στις 8 γυναίκες στην Ελλάδα θα εμφανίσει στη διάρκεια της ζωής της.
(Πηγή: Άλμα Ζωής)
Η πρόγνωση κάθε ασθενούς συνδέεται άρρηκτα με τα υγιειονομικά δεδομένα της χώρας. Στις ανεπτυγμένες χώρες, μία στις 12 γυναίκες θα διαγνωστεί και μόλις μία στις 71 θα πεθάνει από αυτό. Στις αναπτυσσόμενες, μία στις 27 γυναίκες διαγιγνώσκεται και μία στις 48 θα πεθάνει από αυτό.
(Πηγή: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Μελέτη του Πανεπιστημίου του Μιλάνου αποκάλυψε ότι όλοι οι τύποι θανάτων από καρκίνο μειώνονται και στα δύο φύλα, εκτός από τους θανάτους από καρκίνο του παγκρέατος και του πνεύμονα. Τα ποσοστά θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού έχουν μειωθεί κατά 30% στην ΕΕ από το 1990, χάρη στην έγκαιρη ανίχνευση, θεραπεία και πρόληψη. Ενώ τα ποσοστά θνησιμότητας για τις περισσότερες ηλικιακές ομάδες στην ΕΕ και στο Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπεται να συνεχίσουν να μειώνονται το 2025, τα ποσοστά θανάτων για όσους είναι άνω των 80 ετών θα αυξηθούν κατά 10%.
Καλύτερες είναι οι προοπτικές για τις ηλικιωμένες ασθενείς σε Μεγάλη Βρετανία και Ισπανία: στην πρώτη οι θάνατοι θα μειωθούν κατά 7% και στη δεύτερη κατά 4%. Η κακή πρόγνωση για τους άνω των 80 αποδίδεται στη μείωση του δωρεάν προληπτικού ελέγχου στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.