Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποίησε την Αλβανία για ενέργειες που ενδέχεται να επηρεάσουν την πορεία ένταξής της στην ΕΕ, εν μέσω συνεχιζόμενων εθνικών διαδηλώσεων για ένα αναπτυξιακό έργο που συνδέεται με την οικογένεια Τραμπ και τον Τζάρεντ Κούσνερ στις νότιες ακτές της χώρας.
Οι εθνικές διαδηλώσεις εισήλθαν την Κυριακή στην έβδομη συνεχή ημέρα τους, καθώς οι Αλβανοί απαιτούσαν την ακύρωση ενός πολυτελούς θερέτρου που συνδέεται με τον γαμπρό του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump), υποστηρίζοντας ότι το έργο απειλεί μια προστατευόμενη περιοχή άγριας ζωής που φιλοξενεί φλαμίνγκο, φώκιες και τοποθεσίες φωλιάσματος χελωνών.
Η Επιτροπή προειδοποιεί ότι το έργο θα μπορούσε να φέρει την Αλβανία σε τροχιά σύγκρουσης με τους περιβαλλοντικούς κανόνες της ΕΕ, διακυβεύοντας την ικανότητά της να κλείσει το πράσινο Κεφάλαιο 27 στις ενταξιακές της συνομιλίες.
«Η Αλβανία θα πρέπει να απόσχει από ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης για το κλείσιμο [του κεφαλαίου] και προσδοκούμε από τις αλβανικές αρχές να δράσουν χωρίς καθυστέρηση», δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο POLITICO, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με την αμφιλεγόμενη προτεινόμενη ανάπτυξη.
«Στην ενταξιακή διαδικασία της ΕΕ, ως μέρος των κριτηρίων αξιολόγησης για το κλείσιμο των διαπραγματεύσεων για το Κεφάλαιο 27 σχετικά με το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή, η Αλβανία αναμένεται να εναρμονιστεί πλήρως με τη νομοθεσία της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα, συμπεριλαμβανομένων των Οδηγιών για τα Πτηνά και τους Οικοτόπους», δήλωσε ο εκπρόσωπος, προτρέποντας την Αλβανία να ανακαλέσει τις τροποποιήσεις στον Νόμο για τις Προστατευόμενες Περιοχές και να «τερματίσει» τον νόμο για τις στρατηγικές επενδύσεις. Ως μέρος της διαδικασίας ένταξης στην ΕΕ, η Αλβανία αναμένεται να εναρμονιστεί με τους περιβαλλοντικούς κανόνες της ΕΕ.
Ο εκπρόσωπος δήλωσε επίσης στο POLITICO ότι ο υπουργός Περιβάλλοντος της Αλβανίας, Σοφιάν Γιαουπάι, ενημέρωσε την Επιτροπή στις Βρυξέλλες ότι οι κατασκευαστικές εργασίες για το έργο έχουν ανασταλεί και ότι θα πραγματοποιηθεί εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών.
«Έχουμε ήδη εκφράσει τις ανησυχίες μας στον υπουργό Περιβάλλοντος σχετικά με τις πιθανές ελλείψεις αυτού του έργου», δήλωσε ο εκπρόσωπος.
Ο Γιαουπάι δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.
«Επανάσταση των Φλαμίνγκο»
Με την ονομασία «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», από τα φλαμίνγκο που διαβιούν στην προστατευόμενη περιοχή, οι διαδηλώσεις εντάθηκαν κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, με αυξανόμενες εκκλήσεις για παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα. Η ειδική εισαγγελία κατά της διαφθοράς της Αλβανίας, SPAK, ξεκίνησε επίσης έρευνα για τις αμφιλεγόμενες αλλαγές στο καθεστώς προστασίας της περιοχής και στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της γης το 2024.
«Σημειώνουμε ότι το έργο υπόκειται επίσης σε συνεχιζόμενες έρευνες της SPAK, οι οποίες σύμφωνα με πληροφορίες εκτείνονται πέρα από τις περιβαλλοντικές ανησυχίες», δήλωσε ο εκπρόσωπος.
Ο Ράμα δήλωσε πρόσφατα στο POLITICO ότι δεν υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον από τους ηγέτες της ΕΕ για την πολιτική αναταραχή στην Αλβανία αυτή τη στιγμή. Σε συνέντευξή του στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στο Μαυροβούνιο στις 5 Ιουνίου, ο Ράμα υποστήριξε επίσης ότι «αν δεν ήταν ο Τζάρεντ, δεν θα τους καιγόταν καρφί» για το έργο.
Αλβανοί στη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, τις Βρυξέλλες, το Μιλάνο και το Βερολίνο, καθώς και σε άλλες πόλεις της Αλβανίας, ενώθηκαν με τις εκκλήσεις για ακύρωση του έργου και προκειμένου η φύση της Αλβανίας να μην πέσει θύμα του ανεξέλεγκτου τουρισμού.
Η Αλβανία είναι πρωτοπόρος για την ένταξη στην ΕΕ μαζί με το Μαυροβούνιο, και ο Ράμα έχει θέσει ως στόχο την ένταξη στο μπλοκ έως το 2030, με τις τεχνικές διαπραγματεύσεις να ολοκληρώνονται στα τέλη του 2027.
Ο έλεγχος αυτός προκύπτει λόγω των αλλαγών που έκανε η Αλβανία το 2024 στον νόμο της για τις Προστατευόμενες Περιοχές, οι οποίες, σύμφωνα με τους επικριτές, άνοιξαν την πόρτα για μεγάλης κλίμακας αναπτυξιακά έργα σε ευαίσθητες περιοχές άγριας ζωής. Αυτό περιλαμβάνει την προστατευόμενη περιοχή Vjosa-Narta, όπου βρίσκεται το έργο που συνδέεται με τον Κούσνερ και για το οποίο δεν υπάρχει εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Οι Βρυξέλλες πιέζουν επίσης εδώ και καιρό τα Τίρανα να καταργήσουν τον νόμο του 2015 για τις Στρατηγικές Επενδύσεις, καθώς παρέχει σε ευνοούμενα έργα διαδικασίες εξπρές, με κίνδυνο να παρακάμπτονται οι περιβαλλοντικές διασφαλίσεις της ΕΕ.
Tο φαύλο και δόλιο real estate του Εντι Ράμα
Ο τριακονταπενταετής εμφύλιος για τις περιουσίες και το γεωπολιτικό παιχνίδι του Αλβανού πρωθυπουργού
Φορτηγό με πέτρες και μπάζα κινείται σε πυκνό δάσος, στην προστατευόμενη περιοχή όπου πρόκειται να κατασκευαστεί πολυτελές θέρετρο από εταιρεία που συνδέεται με τον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, κοντά στον Αυλώνα. Η κυβέρνηση Ράμα κατηγορείται ότι παρέδωσε προστατευόμενες εκτάσεις σπάνιας ομορφιάς προς ανελέητη εκμετάλλευση σε μεγάλα τουριστικά συμφέροντα.
Το 1991, σχεδόν αμέσως μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, ψηφίστηκε στο αλβανικό κοινοβούλιο ο νόμος 7501 –κατά πολλούς ο σημαντικότερος στη μετά Χότζα εποχή– για τη διανομή της γης και της ακίνητης περιουσίας στους πολίτες. Μέχρι τότε η γη ήταν περιουσία του κράτους, είτε απευθείας είτε μέσω των συνεταιρισμών. Με βάση τον εν λόγω νόμο, οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις τής κάθε κολεκτίβας (συνεταιρισμού) δόθηκαν στους αγρότες, κατά μέσον όρο δυόμισι έως τρία στρέμματα ανά άτομο της οικογενείας. Οι μη καλλιεργήσιμες εκτάσεις (βοσκότοποι, δάση κ.ά.) –γύρω στο 70% του εδάφους της κατ' εξοχήν ορεινής Αλβανίας– παρέμειναν στο κράτος, ενώ όσοι εργάζονταν στις πόλεις έλαβαν μερίδιο από τις ιδιωτικοποιήσεις των επιχειρήσεων.
Η ιδιαιτερότητα της Χειμάρρας
Ο πρώην πρόεδρος της ομογενειακής οργάνωσης Ομόνοια, πολιτικός μηχανικός στον Βούρκο, Λεωνίδας Παπάς, λέει στην «Κ» ότι ο νόμος αυτός, που αφορούσε το σύνολο της αλβανικής επικράτειας, «υπήρξε ευεργετικός» για τις περιοχές της ελληνικής μειονότητας –όχι όμως και για τη Χειμάρρα– και εξηγεί: «Κομμάτια γης δικαιούνταν με βάση τον νόμο μόνο όσοι ήταν εγγεγραμμένοι στα δημοτολόγια στις 30 Αυγούστου 1991. Στη Χειμάρρα, όμως, πολλοί κάτοικοί της είχαν φύγει στην Αμερική, στην Ελλάδα, στα Τίρανα και αλλού και δεν δικαιούνταν από τον νόμο να πάρουν τίποτα. Αντιθέτως, στα χωριά των Αγίων Σαράντα, του Βούρκου και της Δρόπολης οι άνθρωποι δεν είχαν φύγει· ζούσαν εκεί και καλλιεργούσαν τη γη, και έτσι πήραν χωράφια».
Ο ίδιος νόμος μπορεί σε γενικές γραμμές να έθεσε το πλαίσιο του ιδιοκτησιακού καθεστώτος στο σύνολο της αλβανικής επικράτειας, φάνηκε όμως ότι δεν έλυσε το πρόβλημα. Η απουσία ολοκληρωμένου κτηματολογίου και μόνιμων τίτλων ιδιοκτησίας, ειδικά στις παραθαλάσσιες περιοχές-φιλέτα –με κορυφαίες αυτές στις ακτές της Χειμάρρας– διαμόρφωσε μια πολύπλοκη κατάσταση, όπου αμφισβητούμενες εκτάσεις έφτασαν να διεκδικούνται από δύο ή και περισσότερους ενδιαφερομένους.
Σε πολλές περιπτώσεις, για ένα κομμάτι δημόσιας γης το οποίο φρόντιζε κάποιος χωρικός μέχρι τότε, αλλά δεν διέθετε οριστικό τίτλο ιδιοκτησίας, εμφανίζονταν συχνά άγνωστα άτομα, τα οποία παρουσίαζαν έγγραφα, πλαστά συνήθως, που το εμφάνιζαν ως περιουσία κάποιου συγγενούς τους –αγά ή μπέη κατά το παρελθόν...–και το διεκδικούσαν. Υπήρξαν και συνεχίζουν να υπάρχουν αναρίθμητες προσφυγές στα δικαστήρια, τα οποία ωστόσο ασφυκτιούν από τέτοιες υποθέσεις και αδυνατούν τις περισσότερες φορές να δώσουν λύση.
Η βυζαντινή Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο νησί Ζβέρνετ, μέσα στη λιμνοθάλασσα Νάρτα βορειοδυτικά του Αυλώνα. Κάποτε το έλεγαν «νησί της σιωπής», όμως αργότερα ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος το είχε πλημμυρίσει με παιδικές φωνές.
Κάπου εκεί εμφανίζονταν –και εξακολουθούν– επιτήδειοι, που αγόραζαν «κοψοχρονιά» τις αμφισβητούμενες εκτάσεις, τις οποίες αναγκάζονταν να ξεφορτωθούν εκείνοι που τις εκμεταλλεύονταν επί χρόνια προκειμένου να απαλλαγούν από την ατέρμονη ταλαιπωρία και τις συνεχείς διενέξεις. Στη Χειμάρρα έχουν διχαστεί και οικογένειες. Ετσι, τα αποκαλούμενα «κοράκια» πλούτιζαν και οι ντόπιοι στα παράλια έχαναν τις περιουσίες που είχαν από τους προγόνους τους και αναγκάζονταν να μεταναστεύσουν – ένα φαινόμενο που έλαβε χαρακτηριστικά αθέατου αφελληνισμού του νότου.
Και βεντέτες
Στον αλβανικό βορρά οι διενέξεις για τη γη εξελίχθηκαν σε άγρια μορφή, με πολλούς να καταφεύγουν στην ωμή βία και τις παραδοσιακές αιματηρές βεντέτες να φουντώνουν. Καθώς το πρόβλημα του ιδιοκτησιακού πλήττει καίρια την ελληνική ομογένεια, με παρέμβαση του ευρωβουλευτή της Ν.Δ. Φρέντη Μπελέρη η Ε.Ε. έθεσε στην Αλβανία όρο στις ενταξιακές διαδικασίες την ολοκλήρωση του κτηματολογίου έως το 2028, ενώ το θέμα παραμένει και από την Αθήνα ψηλά στην ατζέντα των ελληνοαλβανικών σχέσεων.
«Αν δεν ήταν ο Τζάρεντ, δεν θα έδιναν δεκάρα»: Στήριξη Ράμα στο πρότζεκτ του Κούσνερ
Η κυβέρνηση Ράμα επιχείρησε κατά καιρούς να κόψει τον «γόρδιο δεσμό» των ιδιοκτησιών, πλην όμως στο όνομα της τουριστικής ανάπτυξης και με όχημα τον «στρατηγικό επενδυτή» χειροτέρεψε την κατάσταση, παραδίδοντας προστατευόμενες εκτάσεις σπάνιας ομορφιάς προς ανελέητη εκμετάλλευση σε μεγάλα τουριστικά συμφέροντα.
Μια τέτοια περίπτωση είναι και αυτή της Σβέρνιτσας, που με τα πρόσφατα επεισόδια έφερε στην επιφάνεια την επιχείρηση άλωσης των εθνικών βιοτόπων προς τουριστική εκμετάλλευση. Πώς έγινε αυτό; Τον Μάρτιο του 2024 το Bloomberg αποκάλυψε ότι η εταιρεία του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Τραμπ, «Affinity Partners», σχεδίαζε δύο μεγάλα τουριστικά έργα στην Αλβανία: ένα στο νησί Σάσων και ένα άλλο στο παραλιακό χωριό Σβέρνιτσα, κοντά στον Αυλώνα. Ειδικά για τη Σβέρνιτσα, το ρεπορτάζ ανέφερε ότι επρόκειτο για ένα πρότζεκτ με θέρετρα, βίλες και εκατοντάδες δωμάτια ξενοδοχείων.
Αλβανία: Κλιμακώνονται οι διαδηλώσεις για το πρότζεκτ του Κούσνερ, αμετακίνητος ο Ράμα
Μερικές εβδομάδες πριν είχε εγκριθεί από το κοινοβούλιο, με ψήφους των Σοσιαλιστών, τροποποίηση του νόμου για τις προστατευόμενες περιοχές –που καλύπτουν το ένα πέμπτο του εδάφους της Αλβανίας– η οποία επέτρεπε την ανέγερση κτιρίων στους βιοτόπους. Τότε η κυβέρνηση Ράμα είχε υποστηρίξει στη Βουλή ότι «τα έργα θα περνούσαν από ισχυρά θεσμικά φίλτρα και ότι θα επιτρέπονταν μόνο επενδύσεις υψηλού επιπέδου, σύμφωνα με τα περιβαλλοντικά κριτήρια».
Αντιθέτως, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις χαρακτήρισαν την τροποποίηση «νομιμοποίηση ιδιωτικών κατασκευών στα πιο πολύτιμα φυσικά περιουσιακά στοιχεία της χώρας», ενώ η αντιπροσωπεία της Ε.Ε. στα Τίρανα ζήτησε την επανέναρξη των διαβουλεύσεων και προειδοποίησε ότι οι αλλαγές επηρέαζαν περιοχές που σχετίζονται άμεσα με την ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία.
Οι δίαυλοι
Νωρίτερα, ο Ράμα είχε χτίσει γέφυρα στον Κούσνερ για να διαβεί και να επενδύσει στο νησάκι Σάσων, ανοιχτά του Αυλώνα. Ο μυστικός τρόπος με τον οποίο έγινε η δουλειά δείχνει πώς ο Αλβανός πρωθυπουργός αντιλαμβάνεται τη διαχείριση δημοσίων υποθέσεων. Oπως αποκάλυψαν οι New York Times, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Μπαϊράμ Μπεγκάι άνοιξε τον δρόμο για την επένδυση, αφαιρώντας τη Σάσωνα από το σχέδιο ανάπτυξης των ενόπλων δυνάμεων με δύο μυστικά διατάγματα. Τίποτα, φυσικά, απ' όλα αυτά δεν πτόησε τον Ράμα, που προχωράει ανοίγοντας διάπλατα τις πόρτες των εθνικών πάρκων και βιοτόπων στα τουριστικά funds, μετά την ανελέητη ανέγερση θηριωδών οικοδομών και ολόκληρων «πόλεων από μπετόν» στις πανέμορφες ακρογιαλιές της Χειμάρρας, του Αυλώνα και του Δυρραχίου.
Σβέρνιτσα: Προπαγάνδα με φόντο τα συρματοπλέγματα
Η εξαγγελθείσα έρευνα της Εισαγγελίας κατά της Διαφθοράς (SPAK) για τον τρόπο απόκτησης, πριν από τριάντα χρόνια, από τους φερόμενους ως ιδιοκτήτες –ανάμεσά τους και άτομο συνδεδεμένο με τη μαφία του Αυλώνα– της έκτασης στην παραλία της Σβέρνιτσας, ενδεχομένως να ανοίξει –αν δεν υπάρξει «αόρατο χέρι» να την εμποδίσει– τον δρόμο και για πολλές άλλες «γκρίζες» αγοραπωλησίες ιδιοκτησιών και επενδύσεις στις τουριστικές ζώνες. Οι φήμες για ξέπλυμα μαύρου χρήματος στον τουρισμό και στο «δάσος» με τους ουρανοξύστες στα Τίρανα –πολλοί εκ των οποίων παραμένουν... άδειοι– οργιάζουν στην Αλβανία, και τα διεθνή ΜΜΕ έχουν αναδείξει το θέμα της τεράστιας διαφθοράς, με θερμοκήπιο την τουριστική βιομηχανία και τον κατασκευαστικό τομέα και σημείο αναφοράς τον ίδιο τον Ράμα.
Οπως επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι από τους πενήντα δύο στρατηγικούς επενδυτές στις τουριστικές ζώνες, μόνο οι δύο-τρεις είναι ξένοι και οι υπόλοιποι είναι «άνθρωποι του Ράμα». Κατά την πάγια τακτική του Ράμα, η όλη συζήτηση που άνοιξε για τη Σβέρνιτσα και γενικά για την καταπάτηση και υφαρπαγή εκτάσεων προς τουριστική αξιοποίηση υποκινείται από την Ελλάδα, λόγω... ζήλιας για το «μεγαλείο» της τουριστικής του βιομηχανίας.
Κηφισιά: Τι απαντά ο Δήμος για τις συλλήψεις στην Πολεοδομία και το σκάνδαλο με τα «φακελάκια»
Ο Δήμος Κηφισιάς απαντά για την έρευνα της ΕΛ.ΑΣ. στην Πολεοδομία, τις αλλαγές που έγιναν και τη διαλεύκανση της υπόθεσης.