Το Βερολίνο αποδίδει στη Μόσχα την απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας και λαμβάνει αντίμετρα, ενώ ο Πούτιν αρνείται κάθε εμπλοκή. Η υπόθεση της Λειψίας φέρνει στο προσκήνιο τον «υβριδικό πόλεμο» της Ρωσίας στην Ευρώπη και εγείρει κρίσιμα ερωτήματα
ΗΓερμανία πέρασε από τις αρχικές υποψίες στην επίσημη καταγγελία: η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς ανακοίνωσε ότι θεωρεί τη Ρωσία υπεύθυνη για την απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο Λειψίας-Χάλε στις 4 Αυγούστου.
Σύμφωνα με τον υπουργό Εσωτερικών της Γερμανίας Αλεξάντερ Ντόμπριντ, τα ευρήματα στο drone, η τεχνολογία του, τα εκρηκτικά και τα στοιχεία των ερευνών των γερμανικών υπηρεσιών ασφαλείας, σε συνδυασμό με πληροφορίες από ευρωπαϊκούς εταίρους, δείχνουν «ξεκάθαρα» ρωσική εμπλοκή. Η γερμανική κυβέρνηση υποστηρίζει ακόμη ότι η τεχνογνωσία και ο εξοπλισμός προήλθαν από ρωσικούς κρατικούς φορείς, ενώ την επιχείρηση φέρεται να ανέλαβαν άτομα χαμηλότερου επιπέδου που ενεργούσαν για λογαριασμό τους.
Η Μόσχα αρνείται κάθε εμπλοκή και προειδοποιεί για συνέπειες. Το Βερολίνο, από την πλευρά του, ανακοίνωσε ήδη αντίμετρα, μεταξύ των οποίων το κλείσιμο του ρωσικού προξενείου στη Βόννη και η διακοπή της συμφωνίας για τη λειτουργία του Russian House στο Βερολίνο. Το γεγονός ότι το ρωσικό προξενείο είναι το μοναδικό που λειτουργεί στη Γερμανία εκτός της πρεσβείας στο Βερολίνο αποτελεί και δείκτη για το πόσο έχει αλλάξει το κλίμα στις σχέσεις των δύο χωρών από την εποχή του Γκέρχαρντ Σρέντερ και της Άνγκελα Μέρκελ και όχι μόνο εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.
Η υπόθεση αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα μεμονωμένο περιστατικό. Εντάσσεται από τη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σε μια ευρύτερη συζήτηση για τις ρωσικές επιχειρήσεις δολιοφθοράς, κατασκοπείας και εκφοβισμού στην Ευρώπη.
Τι βρέθηκε στο αεροδρόμιο;
Το βράδυ της 4ης Αυγούστου εντοπίστηκε στο αεροδρόμιο Λειψίας-Χάλε ένα drone εξοπλισμένο με εκρηκτικά και πυροκροτητή, κοντά σε ουκρανικά μεταγωγικά αεροσκάφη της Antonov Airlines.
Το drone εντοπίστηκε από εργαζόμενο του αεροδρομίου και οι ειδικοί της γερμανικής αστυνομίας χρησιμοποίησαν ρομπότ εξουδετέρωσης εκρηκτικών για να το καταστήσουν ακίνδυνο. Το αεροδρόμιο τέθηκε προσωρινά σε κατάσταση συναγερμού και η λειτουργία του διακόπηκε.
Την ίδια νύχτα, ένα αεροσκάφος μεταφοράς φορτίου της DHL συγκρούστηκε μετά την απογείωσή του με άγνωστο αντικείμενο. Οι γερμανικές αρχές εξετάζουν εάν επρόκειτο για δεύτερο drone.
Το γεγονός ότι το drone βρέθηκε κοντά σε ουκρανικά αεροσκάφη έχει ιδιαίτερη σημασία. Το αεροδρόμιο της Λειψίας έχει εξελιχθεί σε σημαντική βάση για την Antonov Airlines μετά την καταστροφή του αρχικού της αεροδρομίου στο Χοστόμελ από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Γιατί η Γερμανία κατηγορεί τώρα επίσημα τη Ρωσία;
Η στάση του Βερολίνου άλλαξε μέσα σε λίγες εβδομάδες. Αμέσως μετά το περιστατικό, ο Ντόμπριντ είχε μιλήσει για «νέα ποιότητα κινδύνου» και για ένα πιθανό «υβριδικό σενάριο επίθεσης», χωρίς να κατονομάσει τη Ρωσία. Είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο εμπλοκής «ξένων δυνάμεων». Η εποπτεία της έρευνας πέρασε στην αρμοδιότητα της Ομοσπονδιακής εισαγγελίας.
Μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα και συγκεκριμένα εχθές η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι οι έρευνες έχουν οδηγήσει σε ξεκάθαρα συμπεράσματα.
Ο Ντόμπριντ υποστήριξε ότι το πώς ήταν διαμορφωμένο το drone, η τεχνολογία, τα εκρηκτικά και η τεχνογνωσία που χρησιμοποιήθηκαν παρουσιάζουν ομοιότητες με στοιχεία που έχουν εντοπιστεί σε προηγούμενες ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις και στον πόλεμο στην Ουκρανία. Η γερμανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το σύνολο των στοιχείων —και όχι ένα μεμονωμένο εύρημα— οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η ευθύνη για το περιστατικό είναι αποκλειστικά της Ρωσίας.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι το Βερολίνο δεν ισχυρίζεται πως ένας Ρώσος πράκτορας χειρίστηκε ο ίδιος το drone. Η εκτίμηση είναι διαφορετική: ότι η επιχείρηση σχεδιάστηκε ή υποστηρίχθηκε από ρωσικούς κρατικούς φορείς και εκτελέστηκε από ενδιάμεσους, χαμηλότερου επιπέδου συνεργάτες.
Υπάρχει προηγούμενο στη Λειψία;
Ναι, και αυτό είναι ένα από τα στοιχεία που κάνουν την υπόθεση ιδιαίτερα ανησυχητική.
Το 2024, ένα πακέτο με εμπρηστικό μηχανισμό είχε πάρει φωτιά στο κέντρο διακίνησης της DHL στο αεροδρόμιο της Λειψίας λίγο πριν φορτωθεί σε αεροσκάφος. Παρόμοια πακέτα είχαν προκαλέσει περιστατικά στη Βρετανία και την Πολωνία.
Οι έρευνες σε Πολωνία και Λιθουανία οδήγησαν σε ένα δίκτυο ανθρώπων που, σύμφωνα με τους εισαγγελείς, στρατολογήθηκαν από τη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών για τη μεταφορά εμπρηστικών μηχανισμών, εκρηκτικών και εξαρτημάτων drones.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης που εξέτασε το BBC, οι ύποπτοι μετέφεραν εκρηκτικά κρυμμένα ακόμη και σε κονσέρβες καλαμποκιού και ψιλοκομμένης ντομάτας, ενώ πυροκροτητές είχαν κρυφτεί μέσα σε ακουστικά. Οι ερευνητές είχαν επίσης εντοπίσει εξαρτήματα drones και εξαρτήματα που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά βόμβας.
Δεν υπάρχει, ωστόσο, μέχρι στιγμής αποδεικτικό στοιχείο που να συνδέει άμεσα εκείνη την υπόθεση με το drone της 4ης Αυγούστου. Η αξία της ως προηγούμενο βρίσκεται στο γεγονός ότι δείχνει πως παρόμοια δίκτυα μπορούν να λειτουργήσουν μέσα στην Ευρώπη χρησιμοποιώντας τοπικούς μεσάζοντες.
Ήταν στόχος τα ουκρανικά αεροσκάφη;
Αυτό παραμένει ένα από τα σημαντικότερα αναπάντητα ερωτήματα.
Το drone βρέθηκε κοντά σε ουκρανικά μεταγωγικά αεροσκάφη και οι γερμανικές αρχές εξετάζουν εάν αυτά αποτελούσαν τον στόχο της επιχείρησης.
Η Antonov Airlines, ωστόσο, έχει κρατήσει αποστάσεις από αυτή την εκτίμηση. Εκπρόσωπός της δήλωσε στο BBC ότι η εταιρεία δεν κάνει τέτοιες υποθέσεις και ότι δε γνωρίζει τι ήταν το drone ή γιατί βρισκόταν εκεί. Επομένως, ακόμη και εάν η ρωσική ευθύνη θεωρείται πλέον από το Βερολίνο δεδομένη, δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ποιος ακριβώς ήταν ο επιχειρησιακός στόχος.
Τι σημαίνει «υβριδικός πόλεμος»;
Ο όρος περιγράφει επιχειρήσεις που βρίσκονται κάτω από το όριο μιας συμβατικής πολεμικής επίθεσης, αλλά χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα για να προκαλέσουν ανασφάλεια, οικονομικό κόστος ή πολιτική αποσταθεροποίηση.
Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ, εμπρησμοί, κατασκοπεία, παραπληροφόρηση, παρεμβάσεις σε κρίσιμες υποδομές και επιχειρήσεις με drones.
Η λογική είναι διαφορετική από έναν συμβατικό βομβαρδισμό. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να καταστραφεί μια υποδομή για να επιτευχθεί ο στόχος.
Αρκεί ενδεχομένως να αποδειχθεί ότι μπορεί να πληγεί.
Αυτό ακριβώς είναι που θεωρούν ιδιαίτερα σημαντικό ορισμένοι ειδικοί στην περίπτωση της Λειψίας: ένα drone με εκρηκτικά να φτάσει μέχρι έναν από τους σημαντικότερους κόμβους εμπορευματικών μεταφορών της Ευρώπης και να βρεθεί δίπλα σε ουκρανικά αεροσκάφη.
Τι μπορεί να επιδιώκει η Ρωσία;
Εάν η εκτίμηση του Βερολίνου είναι σωστή, ο στόχος δεν είναι απαραίτητα η πρόκληση μαζικών καταστροφών.
Αναλυτές και ειδικοί στις υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι μια τέτοια επιχείρηση μπορεί να λειτουργεί πρωτίστως ως μήνυμα: η Ρωσία δείχνει ότι είναι σε θέση να μεταφέρει τον πόλεμο —ή τουλάχιστον την αίσθηση του κινδύνου— στην καρδιά της Ευρώπης.
Ο ειδικός σε θέματα ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών Αντρέι Σολντάτοφ υποστήριξε ότι ένα τέτοιο περιστατικό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως προειδοποίηση προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι μια επόμενη ενέργεια μπορεί να είναι σοβαρότερη.
Η λογική αυτή συνδέεται άμεσα με την πολιτική πίεση που ασκεί η Μόσχα στις ευρωπαϊκές χώρες: να αυξηθεί το κόστος της στήριξης προς την Ουκρανία και να δημιουργηθεί η αίσθηση ότι η συνέχιση αυτής της στήριξης αυξάνει τον κίνδυνο για τις ίδιες.
Γιατί η υπόθεση είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη για τη Γερμανία;
Η Γερμανία είναι ένας από τους σημαντικότερους υποστηρικτές της Ουκρανίας στην Ευρώπη και βασικός προμηθευτής στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο.
Ταυτόχρονα, η χώρα αντιμετωπίζει εσωτερική πολιτική πίεση για τη συνέχιση της συγκεκριμένης πολιτικής. Η υπόθεση της Λειψίας έρχεται λίγο πριν από τις περιφερειακές εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου η AfD, η οποία τάσσεται υπέρ μιας διαφορετικής σχέσης με τη Ρωσία και έχει επικρίνει τη γερμανική βοήθεια προς την Ουκρανία, εμφανίζεται ιδιαίτερα ισχυρή στις δημοσκοπήσεις.
Έτσι, ένα περιστατικό που προκαλεί αναστάτωση και τρόμο σε ένα γερμανικό αεροδρόμιο μπορεί να έχει και πολιτικές συνέπειες: να ενισχύσει το επιχείρημα ότι η στήριξη προς την Ουκρανία εκθέτει τη Γερμανία σε αντίποινα.
Πώς απαντά το Βερολίνο;
Η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωσε μια σειρά μέτρων ως απάντηση.
Το ρωσικό προξενείο στη Βόννη θα κλείσει από τις 18 Σεπτεμβρίου, ενώ το Βερολίνο θα τερματίσει τη συμφωνία για τη λειτουργία του Russian House, του ρωσικού πολιτιστικού κέντρου στη γερμανική πρωτεύουσα.
Παράλληλα, η Γερμανία θέλει να προωθήσει νέες ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά προσώπων που συνδέονται με τη Ρωσία και εξετάζει αυστηρότερους ελέγχους εισόδου για Ρώσους πολίτες. Το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε επίσης τον Ρώσο πρέσβη για εξηγήσεις.
Η αντίδραση δεν περιορίζεται στο Βερολίνο. Πολωνία, Ιταλία, Βρετανία, Σουηδία και Τσεχία έχουν εκφράσει τη στήριξή τους στη Γερμανία, ενώ η ΕΕ εξετάζει κοινή αντίδραση. Αντίστοιχα κατά τα φαινόμενα αρκετές χώρες ετοιμάζονται να λάβουν παρόμοια με την Γερμανία μέτρα, ενώ το θέμα είναι εξαιρετικά πιθανό να δώσει το έναυσμα για επιπλέον κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Τι απαντά η Μόσχα;
Η Ρωσία αρνείται ότι βρίσκεται πίσω από την επίθεση και χαρακτηρίζει τις γερμανικές κατηγορίες αβάσιμες.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν μάλιστα σε ειδική αναφορά στο περιστατικό σε ομιλία του στο Μπισκέκ για τη SCO, κατηγόρησε την κυβέρνηση Μερτς ότι χρησιμοποιεί τη Ρωσία ως αποδιοπομπαίο τράγο για να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη από τα εσωτερικά προβλήματα της Γερμανίας.
Η Μόσχα έχει επίσης προειδοποιήσει ότι τα γερμανικά αντίμετρα δε θα μείνουν χωρίς απάντηση.
Είναι λοιπόν η Λειψία απόδειξη ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε «υβριδικό πόλεμο»;
Η γερμανική κυβέρνηση θεωρεί ότι η απάντηση είναι πλέον «ναι».
Το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης δεν είναι μόνο το συγκεκριμένο drone. Είναι η εξέλιξη που βλέπει το Βερολίνο από τις απλές παραβιάσεις και τις ύποπτες πτήσεις drones προς επιχειρήσεις που μπορούν να προκαλέσουν πραγματική ζημιά.
Ένα drone με εκρηκτικά σε έναν μεγάλο ευρωπαϊκό αερολιμένα αλλάζει την κλίμακα της απειλής.
Και εάν η γερμανική εκτίμηση για τη ρωσική προέλευση επιβεβαιωθεί από τα στοιχεία των ερευνών, η υπόθεση της Λειψίας θα αποτελεί κάτι περισσότερο από μια αποτυχημένη επίθεση: θα είναι ακόμη ένα επεισόδιο στη σύγκρουση Ρωσίας και Δύσης που διεξάγεται πλέον όχι μόνο στα μέτωπα της Ουκρανίας, αλλά και μέσα στην ίδια την Ευρώπη.