Η ποιότητα και η τεχνική των δαπέδων, σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα, παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες με εκείνες του ανακτόρου των Αιγών, προσφέροντας νέα δεδομένα για τη σχέση του μνημείου με το μακεδονικό βασιλικό περιβάλλον.
-Τα νέα ευρήματα ήταν στο επίκεντρο της αυτοψίας που πραγματοποίησε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στο Βασιλικό Γυμνάσιο, στο πλαίσιο της επίσκεψής της στην Ημαθία, όπως και η απόδοση στην τοπική κοινωνία της Βέροιας δύο σημαντικών οθωμανικών μνημείων: του Τεμένους Ορτά και του Δίδυμου Οθωμανικού Λουτρού.
Η φετινή έρευνα, σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, επικεντρώνεται στην ανατολική πλευρά του ενιαίου συγκροτήματος, που αποτελείται από την παλαίστρα και το «διδασκαλείο», όπου αναγνωρίστηκαν αίθουσες διαλέξεων με λίθινα θρανία. Στην ίδια περιοχή αποκαλύφθηκε μεγάλο τριμερές συγκρότημα, έκτασης άνω των 160 τ.μ., με κεντρικό προθάλαμο και τους δύο ανδρώνες, όπου σώζονται τα ψηφιδωτά δάπεδα, ενώ τα υπερυψωμένα βάθρα για τα ανάκλιντρα επιβεβαιώνουν τη χρήση τους ως χώρων συμποσίων. Κάθε ανδρώνας διέθετε δέκα ανάκλιντρα, επιτρέποντας τη φιλοξενία τουλάχιστον 20 συνδαιτυμόνων.
Στο πλαίσιο της αυτοψίας της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη στο Βασιλικό Γυμνάσιο της αρχαίας Μίεζας, παρουσιάστηκαν τα νέα ευρήματα της αρχαιολογικής έρευνας, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν τα ψηφιδωτά δάπεδα σε δύο αίθουσες συμποσίων. Η ποιότητα και η τεχνική τους παρουσιάζουν ομοιότητες με τα ψηφιδωτά του ανακτόρου των Αιγών, φωτίζοντας τη σχέση του μνημείου με το μακεδονικό βασιλικό περιβάλλον.
Το Βασιλικό Γυμνάσιο, που βρίσκεται στην αρχαία Μίεζα, χρονολογείται στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ., στην εποχή του Φιλίππου Β΄. Η συστηματική ανασκαφική έρευνα πραγματοποιείται υπό την επιστημονική ευθύνη της επίτιμης εφόρου αρχαιοτήτων δρος Αγγελικής Κοτταρίδη, η οποία υποστήριξε την ταύτιση του κτιριακού συγκροτήματος με το Βασιλικό Γυμνάσιο της Μίεζας. Σύμφωνα με την έρευνά της, ο Αριστοτέλης δίδαξε εκεί τον νεαρό Αλέξανδρο και άλλους Μακεδόνες βασιλόπαιδες, κάτι που ενισχύεται από τα νέα ανασκαφικά δεδομένα. Ο χώρος είχε αρχικά θεωρηθεί ότι ήταν η αγορά της αρχαίας Μίεζας, ωστόσο η ερμηνεία αυτή ανατράπηκε, καθώς το κτιριακό συγκρότημα παρουσιάζει κάτοψη που μοιάζει έντονα με εκείνη των υπολοίπων γυμνασίων του ελληνιστικού κόσμου («Κ» 17.03.2023). Στην ίδια κατεύθυνση συνηγορεί και η εύρεση, το 2015, αρκετών τάφων πλησίον της περιοχής, οι οποίοι, κατά τον 4ο αιώνα π.Χ., κατασκευάζονταν εκτός πόλης.
Από την ανασκαφή έχουν αποκαλυφθεί ακόμη τμήματα της παλαίστρας και του σταδίου, στοές και υδροδοτικά έργα. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το ξυστό, στεγασμένη στοά μήκους περίπου 200 μέτρων. Στην περιοχή της παλαίστρας έχουν βρεθεί, μάλιστα, τμήματα ιωνικής ζωφόρου, ιωνικός αμφιπεσσοκίονας και κιονόκρανο, ενώ σημαντικό εύρημα αποτελεί και τμήμα γωνιακού δωρικού περιστυλίου, που αναμένεται να συμβάλει στην ακριβέστερη αποκατάσταση της αρχιτεκτονικής της παλαίστρας. Μεταξύ των κινητών ευρημάτων περιλαμβάνονται τέσσερις γραφίδες, κεραμική, νομίσματα και αρχιτεκτονικά μέλη.
Ανασκαφή Βασιλικού Γυμνασίου στην αρχαία Μίεζα
Το Βασιλικό Γυμνάσιο, κοντά στη σημερινή Νάουσα, είναι ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της μακεδονικής αρχαιότητας. Χρονολογείται στα μέσα του 4ου αι. π.Χ., στην εποχή του Φιλίππου Β΄, και τα νέα ανασκαφικά δεδομένα ενισχύουν την ταύτισή του με το Γυμνάσιο όπου, σύμφωνα με την επιστημονική προσέγγιση, ο Αριστοτέλης δίδαξε τον νεαρό Μέγα Αλέξανδρο και άλλους Μακεδόνες βασιλόπαιδες.
Η ανασκαφική έρευνα ξεκίνησε το 2024, υπό τη διεύθυνση της επίτιμης εφόρου αρχαιοτήτων Δρ. Αγγελικής Κοτταρίδη, στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Νάουσας. Αναπτύσσεται σε έκταση περίπου 30 στρεμμάτων και έχει αποκαλύψει τμήματα της παλαίστρας, του σταδίου, στοές, αίθουσες διδασκαλίας και υδροδοτικά έργα. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το ξυστό, στεγασμένη στοά μήκους περίπου 200 μέτρων, ενώ έχουν βρεθεί, μεταξύ άλλων, τέσσερις γραφίδες, κεραμική, νομίσματα και αρχιτεκτονικά μέλη.
Η Λ.Μενδώνη στην αυτοψία στην ανασκαφή του Βασιλικού Γυμνασίου στην αρχαία Μίεζα
Η έρευνα φέτος επικεντρώνεται στην ανατολική πλευρά του ενιαίου συγκροτήματος που αποτελείται από την παλαίστρα και το «Διδασκαλείο», όπου αναγνωρίστηκαν οι αίθουσες διαλέξεων με τα λίθινα θρανία. Η περιοχή αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση της μορφής και των λειτουργιών του Γυμνασίου. Παρά τη συστηματική αποδόμηση των οικοδομημάτων από τους Ρωμαίους μετά τη δεύτερη μάχη της Πύδνας (148 μ.Χ.) έχουν διασωθεί σημαντικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, τοίχοι με εξαιρετικής ποιότητας κονιάματα και αρχαία δάπεδα, που διατηρούνται κάτω από στρώματα καταστροφής και εκτεταμένης πυρκαγιάς.
Καθαρισμός του ψηφιδωτού του βόρειου ανδρώνα
Ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα αποτελεί το μεγάλο τριμερές συγκρότημα, έκτασης άνω των 160 τ.μ., στο «Διδασκαλείο», με κεντρικό προθάλαμο και δύο ανδρώνες – αίθουσες συμποσίων. Και στους δύο σώζονται ψηφιδωτά δάπεδα, ενώ τα υπερυψωμένα βάθρα για τα ανάκλιντρα επιβεβαιώνουν τη χρήση τους ως χώρων συμποσίων. Κάθε ανδρώνας διέθετε δέκα ανάκλιντρα, επιτρέποντας τη φιλοξενία τουλάχιστον 20 συνδαιτημόνων.
Η ποιότητα και η τεχνική των δαπέδων παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες με εκείνες του ανακτόρου των Αιγών. Στην περιοχή της παλαίστρας αποκαλύφθηκαν, επίσης, τμήματα ιωνικής ζωφόρου, ιωνικός αμφιπεσσοκίονας και κιονόκρανο, ενώ ιδιαίτερα σπάνιο και σημαντικό είναι το τμήμα γωνιακού δωρικού επιστυλίου περιστυλίου, το οποίο αναμένεται να συμβάλει στην ακριβέστερη αποκατάσταση της αρχιτεκτονικής της παλαίστρας.
Τα νέα ευρήματα φωτίζουν τη μνημειακότητα, την αρχιτεκτονική και τις λειτουργίες του Βασιλικού Γυμνασίου της Μίεζας, ενός χώρου με καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση και προετοιμασία των νεαρών Μακεδόνων.