Απουσία γενναίων μέτρων στήριξης τους επόμενους μήνες, η ελληνική ακτοπλοΐα κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με μια σημαντική συρρίκνωση δρομολογίων προς τα νησιά κατά την κρίσιμη επερχόμενη χειμερινή περίοδο. Η ραγδαία εκτόξευση των διεθνών τιμών της ενέργειας, υπό τη βαριά σκιά των γεωπολιτικών εντάσεων και των επιθέσεων σε πλοία στον Περσικό Κόλπο, έχει διαμορφώσει συνθήκες παρατεταμένης κρίσης για το σύνολο των ναυτιλιακών γραμμών.
Οι πιέσεις διαχέονται οριζόντια σε όλες τις επιχειρήσεις της ακτοπλοΐας, απειλούν όμως άμεσα τη βιωσιμότητα των μικρότερων εταιρειών, οι οποίες διαθέτουν σαφώς στενότερα κεφαλαιακά αποθέματα και περιορισμένη πρόσβαση σε ρευστότητα. Ετσι οι περισσότερες από αυτές εξετάζουν είτε σενάρια μείωσης των δρομολογίων είτε και εξ ολοκλήρου αποδρομολόγηση πλοίων. Ορισμένες το έχουν ήδη κάνει. Αυτό οδηγεί σε περιορισμό της συνδεσιμότητας αρκετών νησιών του Αιγαίου, με ό,τι αυτό σημαίνει όχι μόνο για τις μετακινήσεις, αλλά και για τον ομαλό εφοδιασμό των νησιών και τις εξαγωγές των αγροτικών προϊόντων τους. Προκειμένου να αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό η κυβέρνηση επεξεργάζεται ήδη εναλλακτικά σενάρια και το αμέσως επόμενο διάστημα αναμένεται να ληφθούν οι σχετικές αποφάσεις.
Σοβαρές αδυναμίες στην ακτοπλοΐα διαπιστώνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού
Τα επίσημα στοιχεία για την εξέλιξη του κόστους καυσίμων αποτυπώνουν με απόλυτη σαφήνεια το μέγεθος του προβλήματος. Στα τέλη του 2025, πριν από τη νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, η τιμή του ναυτιλιακού καυσίμου (MGO) ήταν στα 658 ευρώ ανά μετρικό τόνο. Σήμερα, έπειτα από διαδοχικούς μήνες παραμονής πάνω από το ψυχολογικό φράγμα των 1.000 ευρώ, η τιμή έχει αγγίξει τα 1.300 ευρώ, ενώ στις spot καταγραφές στο λιμάνι του Πειραιά το MGO φτάνει στα 1.507 ευρώ ανά μετρικό τόνο. Καθώς οι τιμές υπερδιπλασιάστηκαν σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους, το καύσιμο απορροφά πλέον κοντά στα δύο τρίτα των συνολικών λειτουργικών δαπανών των ακτοπλοϊκών πλοίων.
Σε απόλυτα μεγέθη, η ετήσια κατανάλωση της ακτοπλοΐας αναμένεται να ξεπεράσει φέτος το 1 δισ. ευρώ έναντι περίπου 500 εκατ. πέρυσι. Πρόκειται για επιβάρυνση που εξαντλεί τα περιθώρια του κλάδου, όταν ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών της αγοράς μετά βίας αγγίζει το 1,2 δισ. ευρώ. Στις δαπάνες αυτές θα πρέπει να προστεθούν και τα κόστη συμμόρφωσης με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, θείου, αλλά και άλλων σχετικών υποχρεώσεων.
Στα τέλη του 2025, η τιμή του ναυτιλιακού καυσίμου (MGO) ήταν στα 658 ευρώ ανά μετρικό τόνο. Σήμερα, η τιμή έχει αγγίξει τα 1.300 ευρώ, ενώ στις spot καταγραφές στο λιμάνι του Πειραιά το MGO φτάνει στα 1.507 ευρώ ανά μετρικό τόνο.
Το πρόβλημα επιτείνεται από μία ιδιομορφία της ελληνικής αγοράς. Σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη και άλλες κατηγορίες μεταφορών (χερσαίες και αεροπορικές), όπου οι αυξήσεις στα ναύλα ξεπέρασαν το 10%, στην Ελλάδα οι τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων για επιβάτες, Ι.Χ. και φορτηγά παρέμειναν πρακτικά «παγωμένες» επί μία διετία. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, οι τιμές φέτος κινήθηκαν με οριακή μεταβολή μόλις 0,3%.
Η εξέλιξη αυτή υπήρξε αποτέλεσμα των συντονισμένων παρεμβάσεων της κυβέρνησης και του υπουργείου Ναυτιλίας προκειμένου να διατηρηθεί προσιτό το μεταφορικό κόστος για τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις των νησιών. Ωστόσο, η διατήρηση των τιμών σε αυτά τα επίπεδα εν μέσω πρωτοφανούς ενεργειακού ράλι μεταφέρει ολόκληρο το βάρος στους ισολογισμούς των εταιρειών.
Υπό το καθεστώς αυτό, οι ακτοπλοϊκές προχωρούν σε αναγκαστικό εξορθολογισμό των δρομολογίων τους ώστε να ελέγξουν την κατανάλωση.
Είναι χαρακτηριστικό ότι τουλάχιστον τρία πλοία που συνήθως λειτουργούσαν έως και τον Οκτώβριο σταμάτησαν τα δρομολόγιά τους από τα μέσα Σεπτεμβρίου από τις γραμμές της Ραφήνας και του Πειραιά, ενώ για τον χειμώνα προεξοφλείται περαιτέρω αραίωση δρομολογίων σε αρκετούς προορισμούς. Ενδεικτικό είναι επίσης ότι η Attica Group στην οικονομική της έκθεση για το πρώτο εξάμηνο του έτους προχώρησε σε μείωση των εκτελεσθέντων δρομολογίων κατά 12,8% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, κίνηση που περιόρισε την κατανάλωση καυσίμων. Η διοίκηση της μεγαλύτερης ακτοπλοϊκής έκανε λόγο για «αυξημένο βαθμό αβεβαιότητας» για το υπόλοιπο του έτους και τόνισε ότι αξιολογεί συνεχώς τις εξελίξεις, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αναδιάρθρωσης του δικτύου.
Οι τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων για επιβάτες, Ι.Χ. και φορτηγά παρέμειναν πρακτικά «παγωμένες» επί μία διετία, προκειμένου να διατηρηθεί προσιτό το μεταφορικό κόστος για τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις των νησιών.
Αν για τους ισχυρούς ομίλους η αναδιάρθρωση αποτελεί άσκηση διαχείρισης κόστους, για τις μικρότερες εταιρείες τίθεται ζήτημα επιβίωσης. Οι μικροί φορείς εκτελούν κατά κύριο λόγο κρίσιμες συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας. Το κονδύλι για τις άγονες γραμμές –αν και ενισχυμένο στα 170 εκατ. ευρώ ετησίως– δεν επαρκεί πλέον για να απορροφήσει τον διπλασιασμό του πετρελαίου.
Αναγνωρίζοντας ότι διακυβεύεται μεταξύ πολλών άλλων και η σύνδεση των νησιών με την ηπειρωτική Ελλάδα, η κυβέρνηση εξετάζει όλα τα εναλλακτικά σενάρια παρέμβασης πάντοτε στο πλαίσιο των δημοσιονομικών περιθωρίων που διαθέτει. Το υπουργείο Ναυτιλίας έχει επεξεργαστεί συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την άμεση ελάφρυνση του κόστους των ναυτιλιακών καυσίμων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εντός της ερχόμενης εβδομάδας ενδέχεται να πραγματοποιηθεί σύσκεψη εργασίας με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Προεδρίας της Κυβέρνησης, των υπουργείων Ναυτιλίας και Οικονομικών και εκπροσώπων του ακτοπλοϊκού κλάδου. Στόχος είναι η οριστικοποίηση ενός πλαισίου στοχευμένης στήριξης που θα αποτρέψει την αποδρομολόγηση πλοίων και θα διαφυλάξει την ομαλή σύνδεση της νησιωτικής Ελλάδας ενόψει του χειμώνα.