Κατόπιν ωρίμου σκέψεως, ο νέος Διοικητής της Ναυτικής Σχολής Πολέμου του Newport κατέληξε στο συμπέρασμα ότι έπρεπε να εισαχθεί – ή, ακριβέστερα, να επανεισαχθεί – στο Πρόγραμμα Σπουδών της Σχολής η Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου του Θουκυδίδη. Ο σπουδαίος εκείνος Αμερικανός ηγήτωρ – που έμελλε να παραμείνει γνωστός ως ο αναμορφωτής της Σχολής, η οποία είχε γεννήσει κορυφαίους θιασώτες της Ναυτικής Ισχύος, όπως ο Ναύαρχος Alfred Thayer Μahan ή ο Πρόεδρος Θεόδωρος Ρούσβελτ – διέγνωσε ενδιαφέρουσες αναλογίες μεταξύ της Ιστορίας του Πελοποννησιακού Πολέμου και της Εποχής του Ψυχρού Πολέμου.
Έκρινε δε ότι η μελέτη φαινομένων όπως ο ανταγωνισμός ισχύος μεταξύ της Ναυτικής Δυνάμεως Αθηνών και της Χερσαίας Δυνάμεως Σπάρτης, η Συμμαχία της Δήλου και η εν συνεχεία μετάλλαξή της σε Αθηναϊκή Ηγεμονία, η άνοδος και η πτώσις της Αθηναϊκής Δημοκρατίας και, συνάμα, Αυτοκρατορίας θα βοηθούσαν τους Αμερικανούς στρατιωτικούς να κατανοήσουν επαρκέστερα τον υφιστάμενο τότε, επί Ψυχρού Πολέμου, ανταγωνισμό ισχύος μεταξύ, αφ' ενός, της Αγγλοσαξονικής Ναυτικής Δυνάμεως (ΗΠΑ) και, αφ' ετέρου, της Ευρασιατικής Χερσαίας / Ηπειρωτικής Δυνάμεως (ΕΣΣΔ).
Στο αυτό μήκος κύματος, σχεδόν μίαν 25ετία μετέπειτα, εν έτει 2001, οι διαπρεπείς ιστορικοί David R. McCann και Barry S. Strauss εξέδωσαν το ρηξικέλευθο έργο τους υπό τον τίτλο «Πόλεμος και Δημοκρατία. Συγκριτική Μελέτη του Πολέμου της Κορέας και του Πελοποννησιακού Πολέμου». Μετά δε την αποτελμάτωση της στρατιωτικής καταστάσεως στο Αφγανιστάν – για τις ΗΠΑ – και την κονιορτοποίηση των ανιστορήτων διεθνιστικών ιδεολογημάτων περί «εξαγωγής δημοκρατίας» στην Βακτριανή, κάποιοι ιθύνοντες της Αμερικανικής Πολιτικής προσέφυγαν στα έργα του παγκοσμίως γνωστού ιστορικού Steven Pressfield.
Πώς, άραγε, θεώρησαν ότι θα μπορούσε να τους φανεί χρήσιμος ο πολύς Πρέσφηλντ; Απλούστατα, ήτο άριστος γνώστης της Aρχαίας Ελλάδος. Εκείνη την περίοδο, μάλιστα, συνέτασσε μία πραγματεία για την επιτυχή Στρατηγική Aντι-Ανταρτοπολέμου που εφήρμοσε στο Αφγανιστάν ο Μ. Αλέξανδρος τα έτη 330-327 π.Χ. Ατυχώς γι' αυτούς, όμως, οι ιθύνοντες της Ουάσιγκτων επεζήτησαν την συμβουλή του Πρέσφηλντ πολύ αργά. Τέλος, πιο προσφάτως (2015), ο παγκοσμίου φήμης Καθηγητής Graham Allison προξένησε αίσθηση διεθνώς, με την περιλάλητη, πλέον, θέση του για την «Παγίδα του Θουκυδίδου» (The Thucydides Trap), υπενθυμίζοντας, συνάμα, πόσον διαχρονικώς επίκαιρος παραμένει ο Αθηναίος ιστορικός.
Αφορμή των ανωτέρω σκέψεων μού έδωσε η – από πάσης επόψεως θ α υ μ ά σ ι α – Ημερίδα που διοργανώθηκε προ ημερών (6 Φεβρουαρίου τρέχοντος έτους) από την «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» και το ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ της ΣΧΟΛΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ του ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ στο Πανεπιστήμιον Αθηνών με κεντρικό θέμα: «Τα Αρχαία Ελληνικά στην Εκπαίδευση και την Ηγεσία του Μέλλοντος».
Οφείλομε χάριτες πολλές στους διοργανωτές αυτής της εκδηλώσεως, τόσον για την διοργάνωση μιας ημερίδος με τέτοιο θέμα όσον και για τους εκλεκτούς ομιλητές, τους προερχομένους από το εξωτερικόν – άπαντες διαπρεπείς γνώστες της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας ή/και Ιστορίας: τον Καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ κ. Christian Laes, τον Καθηγητή του Πανεπιστημίου του Αγίου Ανδρέα (Σκωτίας) κ. Juan Coderch, τον Καθηγητή του Αυτονόμου Πανεπιστημίου Μαδρίτης κ. Jesus de la Villa και άλλους.
Και η μεν εμπλοκή της «ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ» σε μιαν εκδήλωση για την σημασία των Αρχαίων Ελληνικών, γενικώς, και για την αξία τους στην Εκπαίδευση, ειδικώτερα, είναι περίπου αυτονόητη, γνωστού όντος του τεραστίου έργου που έχουν προσφέρει στον τομέα αυτόν, επί μακράν σειράν ετών, ο (πρώην και νυν Υπουργός Υγείας) κ. Άδωνις Γεωργιάδης και η κυρία Ευγενία Μανωλίδου. Αλλ' αρκετούς ξένισε, ίσως, η ανάμειξη – και δη, ενεργός – ενός Τμήματος Διοικήσεως Επιχειρήσεων και Οργανισμών. Τί σχέση έχουν, άραγε, «τα Αρχαία» – και «οι Αρχαίοι» – με το «Business» και το «Management», επί το νεοελληνικώτερον, θα διερωτήθησαν!
Την - πειστική - απάντηση δίδει, χρόνια τώρα, ο κ. Δημήτριος Θωμάκος, Καθηγητής και Πρόεδρος του εν λόγω Τμήματος του ΕΚΠΑ. Και την δίδει κατά τρόπον αληθώς συναρπαστικόν, όπως συνομολογούν όσοι έχουν ή είχαν την αγαθή τύχη να παρακολουθήσουν τις διαλέξεις του, στο Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών του Πανεπιστημίου Αθηνών αλλά και στην Σχολή Πολέμου Πολεμικής Αεροπορίας και όπου αλλού προσεκλήθη κατά καιρούς να ομιλήσει. Ο κ. Θωμάκος διαθέτει έναν καταπληκτικόν τρόπον να συσχετίζει το διδακτικό αντικείμενό του, την Λήψη Αποφάσεων, με την Τριάδα των Κορυφαίων Τραγικών της Αρχαιότητος (Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη) και να ανακαλύπτει χρήσιμα στοιχεία μελετώντας τα Διλήμματα Ασφαλείας στον Θουκυδίδη, την Ψυχολογία και τις προσωπογραφίες μεγάλων ανδρών στον Πλούταρχο, τα μαθήματα Πρακτικής Ηγεσίας στον Ξενοφώντα, τα καθήκοντα του πολίτου στον Κικέρωνα – αλλά και την Στρατηγική Σκέψη των Βυζαντινών και την αποτελεσματικότητα του Νικολό Μακιαβέλλι.
Έτσι και στο αμφιθέατρον «Άλκης Αργυριάδης» τις προάλλες, ο Καθηγητής κατάφερε, έστω και ομιλών εντός του λίαν περιορισμένου χρονικού πλαισίου ενός χαιρετισμού, να συναρπάσει και πάλιν το ακροατήριον, παραθέτοντας, έστω και επί τροχάδην, ορισμένες εύστοχες περιπτώσεις παραδειγμάτων και διδαγμάτων Ηγεσίας, που δυνάμεθα να αντλήσομε από τους Αρχαίους Έλληνες συγγραφείς.
Στο αυτό μήκος κύματος ομίλησαν ο Καθηγητής κ. Γεράσιμος Σιάσος, Πρύτανις του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Καθηγητής κ. Αριστείδης Σάμιτας, Αντιπρύτανις Οικονομικών και Αναπτύξεως του ΕΚΠΑ, η Καθηγήτρια κυρία Σοφία Παπαϊωάννου, Αντιπρύτανις Ακαδημαϊκών και Διεθνών Σχέσεων και Εξωστρέφειας του ΕΚΠΑ, ο Καθηγητής κ. Δημήτριος Καινούργιος, Μέλος του Συμβουλίου Διοικήσεως του Ιδρύματος και, με τον δικόν του, ιδιαιτέρως γλαφυρό λόγο του, ο Καθηγητής κ. Νικόλαος Ηρειώτης, Κοσμήτωρ της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών.
Προσέτι, την εκδήλωση χαιρέτισαν: εκπρόσωπος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος – η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα της Αρχιεπισκοπής – καθώς επίσης ο Καθηγητής κ. Δημήτριος Βασιλείου, Αναπληρωτής Διευθυντής του ΠΜΣ «Διοίκηση Επιχειρήσεων για Στελέχη», η κυρία Σοφία Κουνενάκη-Εφραίμογλου, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού και Α΄ Αντιπρόεδρος του ΕΒΕΑ, ο κ. Γιώργος Τανισκίδης, Πρόεδρος της Optima Bank, ο κ. Βασίλης Δασκαλάκης, Πρόεδρος και CEO του BCA College και ο κ. Γιάννης Μαστρογεωργίου, Ειδικός Γραμματεύς Μακροπροθέσμου Σχεδιασμού, εκ μέρους της Προεδρίας της Κυβερνήσεως.
Η ημερίδα εστέφθη, αναντιλέκτως, υπό επιτυχίας. Είθε να ακολουθήσουν και άλλες ανάλογες εκδηλώσεις. Άλλως τε, στην εποχή που διανύομε αποκτά επικαιρότητα η προειδοποίηση του λαμπρού εκπροσώπου των Κλασσικών Σπουδών και πατρός του Αμερικανικού Ουμανισμού ή Νέου Ουμανισμού Irving Babbitt (1865-1933): «In the long run democracy will be judged, no less than other forms of government, by the quality of its leaders...»
* Ο Ηλίας Ηλιόπουλος είναι Αναπληρωτής Καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Διδάκτωρ (Dr. phil) του Λουδοβικείου-Μαξιμιλιανείου Πανεπιστημίου του Μονάχου. Διετέλεσε επί μακράν σειράν ετών Καθηγητής της Σχολής Εθνικής Αμύνης, της Ναυτικής Σχολής Πολέμου, της Σχολής Πολέμου Αεροπορίας και του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος – Dere
